Sau chuyến tàu cuối cùng
Tiểu thuyết
© Numan Albarbari. Bảo lưu mọi quyền.
Không được sao chép, lưu trữ, truyền tải hoặc công bố bất kỳ phần nào của cuốn sách này dưới bất kỳ hình thức nào (bằng photocopy, vi phim hay bất kỳ phương pháp nào khác) khi chưa có sự cho phép bằng văn bản của tác giả.
Đây là một tác phẩm văn chương hư cấu. Tên người, nhân vật, địa danh và sự kiện đều do tưởng tượng mà có, hoặc được đặt vào một bối cảnh tưởng tượng; mọi sự trùng hợp với người đang sống hay đã khuất, hoặc với những sự kiện có thật, đều là ngẫu nhiên.
Được tái sáng tác tự do từ tiếng Ả Rập.
Ấn bản đầu tiên, 2026
albarbari.com
Phần thứ nhất: Đêm
Chương 1: Thông báo cuối cùng
Bảy phút sau mười một giờ đêm, một giọng nói tự động cất lên bằng ba thứ tiếng, thông báo rằng mọi chuyến tàu đều bị hủy cho đến sáng.
Không ai than vãn. Mọi người lặng đi, như người ta lặng đi trước một tin báo tử nho nhỏ. Rồi những chiếc va-li bắt đầu lăn trên nền nhà ga, như thể chủ của chúng chợt nhớ ra rằng mình chẳng thuộc về nơi nào cả.
Leila đã đứng ở sân ga số 3 suốt ba tiếng đồng hồ, sau một hội nghị dài mà cô phải phiên dịch cho ba vị bộ trưởng và một bác sĩ, người đã thành thật hơn mức tốt cho chính ông. Giọng cô mệt mỏi vì tất cả những điều đã nói mà không phải của mình. Cô biết rằng điều nguy hiểm nhất trong nghề này là đến một ngày nào đó, ta không còn biết câu nào là của chính mình.
Cô ngồi xuống chiếc ghế kim loại lạnh lẽo, mở túi, lấy ra một cuốn sách mà hai tuần nay cô chưa đọc được dòng nào.
“Chỗ bên cạnh có ai ngồi chưa ạ?”
Cô ngước lên. Trước mặt cô là một người đàn ông ngoài ba mươi, khoác chiếc áo măng-tô xám, vai áo ướt sũng, tay xách một chiếc cặp da cũ. Anh nói hơi to, như người không nghe rõ chính giọng mình.
“Chỗ này còn trống,” cô đáp bằng tiếng Anh.
Anh ngồi xuống và thở ra, như vừa đặt xuống một quãng đường dài. Cô nhận thấy anh không nhìn vào mắt cô, mà nhìn vào môi cô.
“Xin cô thứ lỗi,” anh nói. “Tai trái tôi gần như không còn nghe được gì, tai phải thì giữa chốn ồn ào cũng chẳng khá hơn. Nếu cô không phiền, tôi xin được nhìn miệng cô một chút. Đó không phải là thất lễ, mà là nhu cầu.”
Cô bất giác mỉm cười. “Nghề của tôi là giúp người ta hiểu nhau. Đây là lần đầu tiên có người xin lỗi tôi chỉ vì đang cố gắng hiểu tôi.”
“Vậy chính xác thì cô làm nghề gì?”
“Tôi làm phiên dịch. Phiên dịch song song.”
Anh bật cười, một tiếng cười ngắn và trong. “Còn tôi là nhạc sĩ. Một trò đùa tệ hại của số phận, phải không?”
Cơn bão đập vào mái kính cao theo một nhịp không đều. Leila ngước nhìn lên. “Đó là nhịp ba bốn,” cô nói mà không kịp nghĩ. “Chỉ có điều nó vấp ở phách thứ ba.”
Anh đờ người. Rồi chậm rãi nói: “Sao cô biết? Tôi không nghe thấy nó. Nhưng đã một tiếng đồng hồ nay tôi cảm thấy nó trong lồng ngực, mà không tìm được tên nào để gọi.”
Cô không trả lời. Trong cô khẽ động lên một điều gì xa lạ, như thể một câu nói cô chưa kịp thốt ra đã đi trước cô và sang bên anh mất rồi.
Anh rút từ trong túi ra một cuốn sổ nhỏ, chi chít những đường kẻ không phải nốt nhạc, rồi dùng bút chì viết gì đó và xoay trang giấy về phía cô. Anh đã vẽ một cầu thang đi xuống, và nó đứt đoạn ở bậc thứ ba.
“Đêm nay,” anh nói. “Nó chưa bắt đầu, nhưng nó đã bắt đầu rồi.”
Một cô bé đi ngang qua, một tay kéo lê con gấu bông, tay kia nắm tay một người phụ nữ mặc áo khoác xanh thẫm, quàng khăn xám, khuôn mặt bà Leila không nhận ra. Dưới tấm bảng điện tử giờ đã đỏ rực, hai người xa lạ chưa biết tên nhau đang ngồi cạnh nhau, và đêm vẫn còn chỗ cho tất cả.
“Tôi tên là Leila.”
“Còn tôi…” Anh ngập ngừng và nhìn vào môi cô, như sợ mình đọc sai. “Tôi là Adrian. Nhưng để tôi đoán nhé: Leila là đêm, hay Leila là bài thơ?”
“Cả hai,” cô nói. “Và tôi đang cố không là cái nào trong hai thứ ấy.”
Bên ngoài, một tia chớp dài rọi sáng sân ga, và trong thoáng chốc, Leila thấy bóng hai người trên ô cửa kính ướt: hai khuôn mặt cạnh nhau, và giữa chúng là một khoảng trống, không rộng hơn một bàn tay.
Cô không biết rằng sẽ phải mất sáu năm để lấp đầy khoảng trống ấy.
Chương 2: Người đàn ông nghe thấy tiếng vọng
Đến nửa đêm, nhà ga chính Hannover đã hóa thành một thành phố nhỏ, nơi cơn bão trú ngụ.
Các quán cà phê lần lượt đóng cửa. Một nhân viên dọn vệ sinh đẩy chiếc xe màu vàng len giữa những chiếc va-li. Chỉ còn một máy bán đồ uống ở cuối sân ga số 3 vẫn chạy, rù rù một tiếng điện cao và the thé, tỏa thứ ánh sáng xanh ốm yếu nhuộm lên mặt những người đang chờ.
Adrian đã ngỏ ý đi mua cà phê. Leila nhìn theo anh. Anh bước đi thật lạ: một bước ngắn, rồi khựng lại, như thể đang lắng nghe bằng cả cơ thể. Cô thấy anh đặt tay lên một cột sắt và nhắm mắt trong nửa giây. Sau này cô mới biết, anh đọc được trong lớp sắt ấy những rung động của các đoàn tàu ở xa.
Anh quay lại với hai cốc giấy và đưa cho cô một cốc, bằng đôi bàn tay biết cho đi mà không chờ lời cảm ơn.
“Không đường, không sữa,” anh nói. “Tôi đoán được qua cách cô cầm cuốn sách. Ai chịu nổi vị đắng trong sách thì cũng chịu nổi nó trong cà phê.”
“Cuốn sách đó đã đóng suốt hai tuần rồi.”
“Vậy thì cô chịu được vị đắng ngay cả khi không đọc nó.”
Cô không tìm ra lời đáp, và hơi bực vì anh nói đúng. Cà phê có vị sắt cũ. Nhưng chiếc cốc ấm, và giữa hai bàn tay ấm, vị của mọi thứ đổi khác.
Họ ngồi xuống. Trong lòng Leila là chiếc túi nhỏ, đựng ba thứ cô không bao giờ rời: một cây bút máy mực xanh, một chiếc khăn tay gấp cẩn thận, và một viên đá nhẵn to cỡ quả trứng bồ câu, mà chính cô cũng không giải thích nổi.
“Cho tôi hỏi,” anh mở lời, “giọng cô nghe thế nào khi cô không phiên dịch?”
Một câu hỏi kỳ lạ. Cô dừng lại. Khi làm việc, cô luôn sống trong câu thứ hai: cô nghe câu của ngài bộ trưởng, nói câu của ngài bộ trưởng, và giữa hai câu ấy là một khe hở hẹp, toàn bộ chỗ đứng của cô trên đời. Đã lâu rồi cô không dùng giọng của chính mình mà không qua người trung gian, lâu đến mức cô không nhớ nổi lần cuối là khi nào.
“Tôi không biết,” cô nói, thành thật đến mức chính cô cũng bối rối. “Có lẽ… kém chắc chắn hơn.”
“Tôi muốn được nghe nó.”
“Anh đang nghe đây còn gì.”
“Không. Bây giờ cô đang nghe chính mình trong lúc quan sát chính mình. Tôi muốn nghe thứ giọng cất lên khi cô không để ý.”
Cô bật cười, ngắn ngủi, ngoài ý muốn. Một ông cụ ngồi ghế bên cạnh ngẩng lên khỏi tờ báo và mỉm cười mà chẳng biết vì sao.
Adrian chợt đờ người, nghiêng đầu sang phải và nhắm mắt.
“Có chuyện gì vậy?”
“Tiếng cười của cô,” anh nói. “Nó có một âm thứ hai. Như thể trong lồng ngực cô có hai căn phòng, và căn thứ hai vang vọng lại.”
Một cơn rùng mình chạy từ gáy xuống vai cô. Không phải vì câu nói nghe thơ; những câu thơ như thế cô đã nghe từ những người đàn ông muốn có được điều gì đó ở cô. Mà vì anh nói ra mà không cầu được ưa, như cách một bác sĩ nói: đây là lá phổi của cô, và đây là thứ nằm trong đó.
“Tôi không nghe giọng nói như cô nghe,” anh nói tiếp, khẽ khàng. “Ba năm trước, tai tôi bắt đầu rút lui, bên này rồi đến bên kia. Tôi tưởng mình sẽ mất âm nhạc. Nhưng mọi chuyện lại khác đi: tôi bắt đầu nghe được những điều trước kia chưa từng nghe. Không phải bằng tai. Khi một con người chân thành đến tận đáy lòng, giọng họ đến với tôi như một giai điệu trọn vẹn, ngay cả khi họ im lặng. Còn khi họ nói dối, tôi không nghe thấy gì cả. Chỉ một khoảng trống trơn nhẵn, như sắt.”
“Còn với tôi? Anh nghe thấy gì ở tôi?”
Anh nhìn cô thật lâu, và trong mắt anh có điều gì như nỗi sợ. “Tôi không nói được. Đêm nay thì không.”
“Thế là hèn.”
“Đó là sự tôn trọng.”
Cô đứng dậy, đôi chân đã tê cứng, và đi về cuối sân ga, đến ô cửa sổ cao. Bên ngoài, cơn bão lớn dần, ánh đèn thành phố chao đảo như dưới nước.
Trong tấm kính ướt, cô thấy phía sau lưng mình hình bóng một người đàn ông gầy gò trong chiếc áo khoác đen dài đang nhìn cô, không phải nhìn vào hư không. Khi cô quay lại, chẳng có ai ở đó.
Cô quay về ghế bằng những bước quá nhanh. “Cô sao vậy?” Adrian hỏi.
“Tôi tưởng mình vừa…”
“Thấy một người đàn ông mặc áo khoác đen?”
Cô đờ người. “Sao anh biết?”
Anh không trả lời ngay. Anh thò tay vào túi áo, lấy ra một mẩu giấy gấp nhỏ và đặt lên đầu gối cô mà không nhìn.
“Tôi thấy nó trong túi sau khi mua cà phê. Hai phút trước, nó chưa có ở đó.”
Cô mở ra. Chỉ một dòng, nét chữ thanh mảnh kiểu cũ, bằng mực xanh, đúng loại mực trong cây bút của cô:
“Đừng để anh ấy đi chuyến tàu đầu tiên, Leila.”
Việc mẩu giấy mang tên cô thì cô còn giải thích được, vì chính cô đã nói tên mình. Nhưng không ai trong nhà ga này có thể biết rằng cô luôn viết bằng mực xanh.
Chương 3: Viên đá từ một dòng sông vô danh
Leila đọc dòng chữ xanh hai lần, rồi lần thứ ba, rồi gấp tờ giấy lại theo những nếp cũ, nhẹ nhàng, như người ta không nỡ đánh thức một điều đang ngủ.
“Cô có nhận ra nét chữ này không?” Adrian hỏi.
“Không.” Nhưng cô nhận ra. Trong nét uốn của chữ cái cuối cùng có một điều gì đó mà thuở nhỏ cô từng biết, rồi lãng quên. Cô nhét mẩu giấy vào túi trong của chiếc áo khoác, sát tim, mà không hề định trước.
Đã quá một giờ sáng. Một phần cơn bão đã lắng xuống, phần dữ dội hơn vẫn lượn trên thành phố như con thú đi tìm một lối vào. Người ta nằm trên ghế, nằm trên nền nhà. Một người đàn ông ngủ há miệng dưới tấm áp-phích có bãi biển ở Bồ Đào Nha, và vầng mặt trời trên đó trong trẻo hơn mức đêm nay có thể chịu đựng.
Leila ép chiếc túi vào ngực, bàn tay sờ soạng vào trong và chạm phải viên đá.
“Đó là gì vậy?” Adrian hỏi. Anh nhìn vào miệng cô, không nhìn vào tay cô. Anh chẳng thấy gì cả, nhưng trong cử động của đôi môi ấy anh bắt được một nỗi niềm giống như sự khắc khoải.
“Không có gì.”
“Sắt nhẵn,” anh nói khẽ. “Tôi không nghe thấy gì.”
Cô lấy viên đá ra, đặt lên lòng bàn tay, giữa ánh sáng xanh và bóng tối. Nó nhẵn thín, như đã được một dòng nước bền bỉ mài giũa suốt nghìn năm, màu xám, với một đường vân trắng quấn quanh như chiếc nhẫn.
“Cho tôi cầm một lát được không?”
Cô do dự. Hai mươi ba năm nay, không một bàn tay nào khác chạm vào viên đá này. Rồi cô đặt nó vào bàn tay đang mở của anh.
Điều xảy ra sau đó, nhiều năm trời Leila cố tự mô tả cho chính mình. Adrian nhắm mắt. Gương mặt anh biến đổi thành một thứ không bảng chữ cái nào có tên để gọi: gương mặt của người nghe thấy mẹ mình gọi từ một căn phòng xa xăm trong ngôi nhà đã bị phá bỏ từ lâu.
“Nước,” anh thì thầm. “Một dòng sông. Rồi giọng một người phụ nữ hát bằng một thứ tiếng tôi không biết, vậy mà tôi lại hiểu.”
“Dừng lại đi.”
“Và một cô bé ném viên đá này xuống nước rồi chờ…”
“Dừng lại!”
Anh mở bừng mắt. Leila đã đứng dậy từ lúc nào, thở dốc, bàn tay áp lên miệng.
“Tôi chưa bao giờ kể điều này với ai,” cô nói, giọng vỡ ra. “Không một ai trong đời tôi. Rằng mẹ tôi đã hát cho tôi nghe bên bờ một con sông ở Aleppo. Rằng hôm ấy tôi ném viên đá này xuống nước để xem nó có quay về không. Và hai tuần sau, tôi lại thấy nó trong túi áo khoác, trong một ngôi nhà không có sông, không có nước và không có mẹ.”
Anh lặng lẽ trả viên đá lại cho cô. Cô nhận lấy, đôi tay run rẩy.
“Tôi xin lỗi. Tôi không muốn…”
“Anh đừng xin lỗi.” Cô chậm rãi ngồi xuống. “Tôi hơi sợ anh, và còn sợ chính mình nhiều hơn. Làm sao anh biết được?”
“Tôi không biết. Tôi chỉ nghe thấy thôi.”
Họ ngồi im lặng. Ở một góc xa của nhà ga, một bé gái bắt đầu khóc không thành tiếng, và mẹ bé dỗ con bằng một giai điệu chỉ hơn tiếng thì thầm một chút. Leila bắt lấy giai điệu ấy bằng đôi tai bình thường của mình, và thấy Adrian ngẩng đầu về cùng hướng đó, dù anh không nghe được một nốt nào.
“Người mẹ ấy đang hát đúng giai điệu mà tôi đã nghe trong viên đá.”
“Không thể nào. Bà ấy là người Đức, còn mẹ tôi…”
“Giai điệu không có hộ chiếu.”
Cô muốn cười mà không cười nổi. Adrian bỗng đứng dậy, như một người sau bao lần chần chừ cuối cùng đã đi đến quyết định.
“Tôi sẽ kể cho cô bí mật của tôi, để chúng ta hòa nhau. Tôi đã lấy của cô một thứ không thể trả lại. Tôi bay đến Lisbon không phải vì tôi sống ở đó. Ở đó tôi chỉ có một căn nhà mà nhiều năm nay tôi tránh né. Tôi đi vì một bác sĩ ở đó đã cho tôi sáu tháng, trước khi tôi mất hẳn phần thính giác còn lại. Trong khoảng thời gian ấy, tôi muốn tìm cho ra một giọng nói duy nhất, để viết cho nó giai điệu cuối cùng của đời mình. Tôi từng nghĩ mình sẽ chẳng bao giờ tìm thấy.”
Những lời ấy rơi chầm chậm giữa hai người, như một viên đá rơi xuống vùng nước sâu.
“Còn anh…” Leila nói, “… đã tìm thấy chưa?”
Anh không đáp. Nhưng lần đầu tiên, ánh mắt anh không dừng trên môi cô. Anh nhìn thẳng vào mắt cô.
Và đúng khoảnh khắc ấy, từ cuối xa của sân ga vang lên một tiếng còi.
Không có thông báo, không có ánh đèn, không có nhân viên soát vé. Một đoàn tàu lẻ loi chạy vào nhà ga chết lặng, như thể cơn bão chưa từng tồn tại: một đoàn tàu cũ với những toa gỗ, thứ người ta đã không đóng suốt nửa thế kỷ, và ở đầu tàu là một con số Leila chưa từng thấy trong bất kỳ bảng giờ tàu nào: 000.
Tất cả các cửa tàu mở ra cùng một lúc. Không ai bước xuống, và không người ngủ nào cựa mình.
Trên bậc lên của toa đầu tiên, một người đàn ông gầy gò trong chiếc áo khoác đen dài giơ tay về phía họ, không phải để chào và cũng không phải để đe dọa, mà như người đang nói: Hai người đến muộn rồi.
Chương 4: Toa số không
Con người chỉ thật sự biết mình là ai khi đứng trước một cánh cửa đang mở, một cánh cửa mà mình không muốn bước qua và cũng không thể làm ngơ.
Leila đứng giữa chiếc ghế và đoàn tàu, trong tay là viên đá từ dòng sông, trong túi là một dòng chữ xanh. Hơi nước bốc lên dưới những toa gỗ mà không mang chút hơi ấm nào, như thể đoàn tàu thở ra một ký ức thay vì không khí.
“Đừng lại gần hơn,” Adrian nói, khẽ giữ lấy cổ tay cô. “Tôi không nghe thấy gì ở ông ta. Không một giai điệu, cũng không cả cái khoảng trống nhẵn thín. Như thể ông ta không hiện hữu trong bất kỳ âm giai nào.”
“Và điều đó làm anh sợ?”
“Điều làm tôi sợ là cô sợ mà không lùi bước.”
Cô nhìn xuống chân mình và nhận ra họ đã băng qua nửa sân ga từ lúc nào. Từ xa, người đàn ông áo khoác đen nói bằng tiếng Ả Rập, giọng Aleppo mềm mại và cổ xưa:
“Đừng sợ, con gái của mẹ cháu. Bác đã đưa đoàn tàu này ra khỏi ký ức, để những gì còn sót lại không mất đi.”
Leila sững người. Câu nói ấy, với giọng điệu ấy, hai mươi ba năm rồi cô chưa nghe lại, từ hồi bà ngoại gọi cô từ mái nhà của một căn nhà giờ không còn là nhà nữa, xuống ăn tối.
“Ông là ai?” cô hỏi bằng tiếng Ả Rập, giọng run lên.
“Bác tên là Yusuf. Bác là hàng xóm của cha cháu, là bạn và là người giữ những bí mật của ông ấy. Chính bác đã bỏ viên đá vào túi áo khoác của cháu, trong tuần trước khi nhà cháu rời Aleppo. Mẹ cháu đã nhờ bác: nếu đứa bé lạc lõng nơi xứ người và không ai nhắc nó nhớ mình là ai, thì hãy đưa nó về với bà.”
“Mẹ cháu mất rồi.”
“Bà ấy cũng đã nói trước: cháu sẽ nói câu này. Và bác đã trả lời: người chết không ra đi, họ chỉ hoãn cuộc trò chuyện lại thôi.”
Adrian không hiểu tiếng Ả Rập, nhưng anh đọc được đủ từ đôi môi người lạ và từ đôi vai đang sụp xuống của Leila. Anh bước đến bên cô mà không chạm vào cô, đứng đó như một bức tường.
“Cô tin ông ấy sao?”
Cô nhìn Yusuf, nhìn khuôn mặt không tuổi của ông, những nếp nhăn đã hằn sâu mà không làm ông già đi. “Tôi không biết. Nhưng viên đá thì tin ông ấy.”
Yusuf bước lên một bậc và đưa tay ra trong lời mời không tiếng. “Bác không xin cháu bước vào một nơi chốn,” ông nói bằng tiếng Anh. “Bác xin cháu bước vào một câu nói. Đoàn tàu này chỉ chạy khi hành khách của nó thành thật ít nhất về một điều. Và dù sao thì trước bình minh, hai người cũng không rời được nhà ga này.”
Adrian nhìn Leila, và cô đọc trên mặt anh một câu hỏi cổ hơn mọi ngôn ngữ. “Chúng ta lên cùng nhau,” cô nói. “Nhưng nếu có gì rung chuyển, chúng ta xuống.”
Họ bước lên tàu.
Bên trong toa rộng hơn mức nó được phép. Những chiếc ghế da cũ màu mật ong cháy, cửa sổ kính gợn sóng, trên mỗi ghế là một chiếc đèn đồng nhỏ tỏa ánh sáng ấm và êm. Và trong không khí có một mùi hương: bánh mì mới nướng, trầm hương, giấy thấm mưa. Mùi hương của một mái nhà.
Adrian ngồi xuống chiếc ghế đầu tiên và đặt tay lên ô kính. “Tôi nghe thấy rồi,” anh nói. “Lần đầu tiên sau ba năm, tôi nghe được bằng chính tai mình. Tiếng bánh xe, tiếng cười xa xa, một tiếng còi…” Giọng anh vỡ ra. “Đoàn tàu này trả tôi lại cho chính tôi.”
Leila sợ niềm vui mà cô thấy ở anh, bởi cô đã học được rằng những thứ đưa ta trở về với chính mình thường đòi hỏi một điều gì đó để đổi lại. “Và cái giá là gì, bác Yusuf?”
“Cái giá là cháu phải biết mình đang đi về đâu. Chỉ vậy thôi.”
Ông rút từ áo khoác ra hai tấm vé bằng giấy vàng dày, viền đục lỗ kiểu xưa, và đưa cho mỗi người một tấm.
Leila đọc tấm vé của mình, viết bằng đúng thứ mực xanh ấy: Hành khách: Leila. Điểm đến: Ga chưa từng được gọi tên. Giờ đến: ngày 27 tháng 10 năm 2032.
Cô từ từ ngẩng đầu. Adrian đang nhìn chằm chằm vào vé của mình, mặt tái như tro.
“Vé của tôi cũng cùng ngày đó,” anh nói, gần như không thành tiếng. “Nhưng cô hãy đọc xem dưới tên tôi có gì.”
Bằng bàn tay run rẩy, anh xoay tấm vé về phía cô. Cô đọc dòng chữ ấy và cảm thấy nền đất dưới chân như trôi tuột đi:
Hành khách: Adrian… và người vợ mà anh chưa cưới.
Chương 5: Những câu chưa từng được nói
Đoàn tàu lăn bánh mà không ai cảm thấy. Không một cú xóc, không tiếng bánh xe rít, không tiếng sắt thép rên rỉ. Leila chỉ nhận ra ánh đèn nhà ga trong ô cửa đang lùi xa dần, như một người từ biệt mà không nói lời nào, cho đến khi tấm kính hóa thành một chiếc gương đen, trong đó hai gương mặt lơ lửng bên nhau.
Tấm vé của Adrian vẫn nằm trong tay anh. Anh đã đọc nó đến lần thứ mười.
“Có thể đây là một trò đùa,” Leila nói mà không tin lắm. “Một người lạ mặc áo khoác đen, những tấm vé do ai đó in bằng mực…”
“Leila.” Anh nhẹ nhàng ngắt lời cô. “Lúc này tôi đang nghe bằng chính đôi tai của mình. Tôi nghe tiếng bánh xe và hơi thở của cô. Đã ba năm tôi chưa nghe rõ điều gì như vậy. Nếu đây là trò đùa, thì nó là trò đùa hào phóng nhất tôi từng gặp.”
Ở cuối toa, Yusuf đứng đó, hai tay chắp sau lưng, quan sát họ.
“Hai người đang đặt sai câu hỏi,” ông nói. “Hai người hỏi: Ai? Nhưng đoàn tàu không trả lời cho câu ‘Ai’. Nó trả lời cho câu ‘Gì’. Cho câu: Điều gì đã không được nói ra?”
Ông chỉ lên trần toa. Lúc ấy Leila mới thấy những chiếc đèn đồng không chỉ là đèn. Trên mỗi chiếc dán một mẩu giấy gấp nhỏ, được ghim lại như người ta ghim một con bướm bằng một cây kim.
“Toa này mang tên ‘Những câu chưa từng được nói’. Mỗi mẩu giấy chứa một câu lẽ ra phải rơi giữa hai con người mà đã không rơi. Một lời thú nhận bị hoãn lại, một lời xin lỗi đến quá muộn, một câu ‘anh yêu em’ mà ai đó vì hèn nhát đã nuốt xuống vào lúc không đúng. Đoàn tàu gom chúng lại để chúng khỏi thất lạc. Và mỗi hành khách được quyền rút một mẩu giấy ra đọc, một lần.”
“Từ quá khứ?” Adrian hỏi.
“Đôi khi từ tương lai. Những câu chưa nói không biết phân biệt hai điều ấy.”
“Tôi không muốn thế,” Leila nói. “Thời gian không phải một thư viện để người ta mượn theo ý thích.”
“Bác tưởng cháu làm nghề phiên dịch. Chẳng phải cháu vốn đã sống giữa hai câu nói rồi sao?”
Câu nói ấy chạm vào cô ở một chỗ mà cô không biết mình có.
Yusuf cẩn thận gỡ mẩu giấy khỏi chiếc đèn kế bên, một tờ giấy vàng, mép hơi cháy xém, gấp lại một lần, và đưa cho Adrian. Anh nhận lấy bằng những ngón tay không vững, mở ra, đọc rất lâu, và miệng anh hé ra một chút, như người thiếu không khí.
“Trong đó viết gì?” Leila thì thầm.
“Tôi không đọc cho cô được. Nó không thuộc về tôi. Nó thuộc về cô.”
Cô cầm tờ giấy bằng bàn tay lạnh ngắt. Chỉ một câu duy nhất, bằng nét chữ mềm mà cô không biết, nhưng bằng mực xanh:
“Nếu em biết rằng anh sẽ chết vào mùa thu, liệu em có để anh yêu em không?”
Tờ giấy run rẩy giữa những ngón tay cô. “Anh có phải…?”
“Tôi không viết nó. Tôi viết mọi thứ bằng bút chì, chưa bao giờ bằng mực.”
Bấy giờ cô để ý thấy ở góc dưới có một chữ ký nhỏ, chỉ hai chữ cái: Y. H.
Cô chậm rãi quay sang Yusuf. Ông không còn mỉm cười nữa. Ông nhìn tờ giấy như một người đàn ông thấy một đám tang đi qua trên phố.
“Bác Yusuf, tên đầy đủ của bác là gì?”
Ông quay đầu về phía ô cửa đen và thì thầm, như đang nói với bóng mình trong gương: “Bác đã hy vọng câu hỏi này chỉ đến ở ga cuối cùng.”
“Tên đầy đủ của bác là gì?”
Ông nhắm mắt lại, và khi mở ra, ông nói bằng thứ tiếng Ả Rập Aleppo cổ xưa của mình:
“Yusuf Haddad. Và bác… là cha của con, Leila.”
Chương 6: Bờ sông ở Aleppo
Khi tôi hướng mắt vào viên đá này, tôi thấy dòng sông.
Leila bắt đầu kể như vậy, không phải vì ai đó yêu cầu, mà vì sự im lặng trong toa tàu đã trở nên quá chật chội với cô. Yusuf ngồi đối diện, hai tay đặt trên đầu gối như một cậu học trò chờ bị phạt. Adrian ngồi cạnh cô, không nhúc nhích.
“Khi ấy em chín tuổi,” cô nói. “Nhà chúng em ở khu Jdeideh, dưới một giàn hoa nhài mà mỗi mùa xuân lại phủ kín cửa sổ, cho đến khi căn phòng tối sầm lại. Còn cha em, người mà sau này người ta bảo với em là đã mất, không phải loại người sẽ chết. Ông đóng đàn oud.
Buổi tối, em ngồi dưới chiếc bàn thợ rộng của ông, ngửi mùi gỗ óc chó, quế và keo nóng, nghe cây đục của ông gõ vào gỗ như thể ông đang đặt cho nó một câu hỏi rồi lắng nghe câu trả lời. Ông luôn nói: ‘Cây đàn không phải thứ người ta làm ra, Leila. Người ta lắng nghe nó, cho đến khi nó nói ra điều ở bên trong nó.’ Và em tin ông, vì những cây đàn từ đôi tay ông đôi khi khóc, ngay trước khi có ai chạm vào.
Mẹ em, Nour, hát. Không phải ở những buổi tiệc hay đám cưới, mà trong bếp lúc nhào bột, trên mái nhà lúc phơi áo quần, và bên bờ sông mỗi khi chúng em đến đó vào thứ Sáu. Hàng xóm bảo giọng bà làm cho nước chảy chậm lại.
Vào cái thứ Sáu cuối cùng ấy, cả ba chúng em ngồi bên bờ sông Quwaiq, con sông nhỏ mà ngoài chúng em ra chẳng ai gọi là sông. Mặt trời đang lặn, và cha em im lặng khác thường, nhìn xuống nước như đang đếm từng giọt.
‘Anh sao vậy?’ mẹ em hỏi.
‘Không có gì.’
‘Anh nói dối. Em không nghe thấy giai điệu của anh.’
Ông cười một tiếng ngắn, mệt mỏi, và nói khẽ: ‘Nó đến gần hơn anh tưởng.’
Hồi ấy em không hiểu. Em nhặt lên một viên đá xám nhẵn có một vệt trắng và hỏi: ‘Ném một viên đá đi thì nó có quay về không?’
Cha nhìn em bằng đôi mắt mà em không bao giờ quên. ‘Con cứ ném đi rồi xem.’
Em ném. Nước nuốt viên đá mà không một tiếng động. Một tuần sau, chúng em lên tàu.”
“Đó là chuyến tàu đêm đi Homs rồi tiếp tục đến biên giới,” Leila nói, mắt nhìn chằm chằm vào ô cửa đen. “Mẹ em xếp hai chiếc va-li, mặc cho em chiếc áo khoác xanh, rồi nắm tay em, như đang chạy trốn một điều bà không muốn gọi tên. Trên sân ga, lúc ngoái nhìn lại, em thấy cha ở tận phía xa giữa đám đông, không vẫy tay. Rồi bất chợt ông tiến lại gần, cúi xuống ôm em chặt đến đau. Em ngửi thấy mùi gỗ óc chó trên áo ông. Và ông thì thầm vào tai em: ‘Con sẽ trở về với cha, nhưng không phải trên một đoàn tàu mang số.’
Em tưởng đó là lời từ biệt. Hai tuần sau, em tìm thấy viên đá trong túi áo khoác.
Hai năm sau, người ta bảo em rằng cha đã mất. Một tai nạn, một đám cháy, gì đó. Em không thấy mộ. Còn mẹ em mất nhiều năm sau ông, và mỗi lần em hỏi, bà đều cố mỉm cười.”
Cô ngẩng mắt nhìn cha, và giọng cô đứt đoạn: “Vậy mà cha lại ngồi đây, với gương mặt chẳng hề đổi khác. Sao có thể như vậy?”
Ông đưa tay ra chạm vào viên đá trên lòng bàn tay cô, và viên đá rung lên dưới những ngón tay ông, như có thứ gì đang đập bên trong.
“Vì cha chưa chết, Leila. Cha chỉ… đến muộn. Hôm ấy, khi nghe thấy cái kết của mình đang đến gần trong bài ca của dòng nước, cha không biết đó là gì. Cha nghe được mọi việc trước khi chúng xảy ra, như Adrian bây giờ. Trong nước, cha thấy một đoàn tàu không có số. Cha thấy con, một người phụ nữ trưởng thành trên một sân ga ở nước Đức, và bên cạnh là một người đàn ông chẳng nghe thấy gì. Và cha thấy mùa thu.
Rồi cha lập một giao ước. Một giao ước mà người ta không thể kể hết chi tiết trong một toa tàu. Cha được giao trông coi đoàn tàu này, và đổi lại, cha được sống đến đêm hai con gặp nhau. Cha bỏ tờ giấy xanh vào túi Adrian chỉ vì cha biết con sẽ lên tàu.”
Leila bật dậy. “Nghĩa là cuộc gặp của chúng con đã được sắp đặt từ trước? Cơn bão, chuyến tàu bị hủy, chiếc ghế bên cạnh? Cha dựng nên tất cả sao?”
“Không.” Mắt ông đẫm những giọt nước mắt thật. “Nếu cha dựng nên, nó đã không còn là một cuộc gặp gỡ. Cha chỉ để ngỏ cánh cửa. Chuyện con ngồi xuống chiếc ghế ấy, chuyện con cười như thế, chuyện Adrian nghe được tiếng vọng, không ai viết ra điều đó ngoài một định mệnh mà cha không biết tên.”
Adrian im lặng. Rồi anh đặt tay lên vai Leila.
“Đừng chạm vào em lúc này.” Cô nói không gay gắt, mà vỡ vụn. “Em phải quyết định xem mình có tin được không, rằng một tình yêu thật có thể sinh ra bên trong một sự lừa dối.”
“Đây không phải lừa dối,” Adrian nói bình thản. “Điều anh đã nghe thấy trong tiếng cười của em, không ai đặt nó ở đó cả.”
Và đúng lúc ấy, có tiếng gõ ba lần chậm rãi lên trần toa, như cây đục chạm vào gỗ. Yusuf giật mình ngẩng đầu.
“Cái đó không thuộc về đoàn tàu,” ông thì thầm. “Nó đến từ phía trước. Có người đã lên tàu sau chúng ta.”
Chương 7: Người phụ nữ biết đường quay về
Lại ba tiếng gõ nữa, chậm hơn và nặng hơn, rồi cánh cửa toa phía trước mở ra, không có tay nắm và không có bàn tay nào. Một luồng khí lạnh tràn vào, mang theo mùi mưa thu: lá úa, đất ướt, khói xa.
Trên ngưỡng cửa là một người phụ nữ ngoài ba mươi, dáng cao, mặc chiếc áo khoác xanh thẫm bên ngoài chiếc áo cánh trắng giản dị, quanh vai là chiếc khăn xám màu mây. Mái tóc đen được búi lỏng lẻo, và ở hai bên thái dương, hai lọn tóc bạc buông ra như những sợi ánh trăng. Gương mặt chị bình lặng, sự bình lặng của một người đã học nhiều năm cách gánh một gánh nặng mà không còng lưng.
Yusuf thì thầm: “Không… không phải lúc này. Chưa đến lúc.”
Leila không nghe thấy ông. Cô nhìn chằm chằm người phụ nữ ấy, và trong lồng ngực cô, một điều gì đó từ từ sụp xuống, như một tòa nhà cũ bị một lực hút vô hình kéo đổ.
“Em biết dáng điệu này,” cô tự nói thành tiếng. “Cái cách chị nghiêng đầu trước khi bước vào.”
Hai ánh mắt gặp nhau, và qua vài mét chiều dài toa tàu, Leila thấy chính mình: cùng đôi mắt ấy, cùng cái miệng ngượng ngùng với nụ cười của mình, và trên chân mày phải là vết sẹo nhỏ cô có từ năm mười hai tuổi, khi ngã khỏi cầu thang một ngôi trường ở Beirut.
“Chào Leila,” người phụ nữ nói, bằng một giọng không hề xa lạ. Đó là giọng mà ta biết rõ như giọng của chính mình, khi lần đầu nghe nó được thu âm: trầm hơn ta tưởng, và ấm hơn.
“Chị là ai?”
“Em thật sự nghĩ là em không biết sao?”
Người phụ nữ chậm rãi đi giữa những hàng ghế và dừng lại trước viên đá trong tay Leila. Chị chạm vào nó bằng đầu ngón tay trong chốc lát, và nó giật lên, sáng lên một màu trắng trong thoáng chốc.
“Chị đã mang nó sáu năm,” chị nói. “Rồi chị trả nó lại cho dòng nước. Những đêm dài đã dạy chị điều đó: viên đá không quay về là viên đá chưa được ném.”
Leila thì thầm: “Chị là em.”
“Chị là điều em có thể trở thành, nếu em chọn đúng.”
Adrian nhìn từ người này sang người kia. Đôi tai vừa tìm lại được một phần sự sống của anh bắt được hai giai điệu giống nhau đến mức trùng khớp, chỉ lệch nhau nửa cung.
“Còn anh?” anh hỏi người phụ nữ. “Trong thời của em, anh là gì?”
Chị không trả lời. Chị khẽ cắn nhẹ môi dưới, một cử động nhỏ mà anh nhận ra: chính cử động ấy Leila trẻ đã làm một giờ trước, khi cô nói dối anh về viên đá.
Rồi người phụ nữ quay sang Yusuf, quỳ một gối trước ông và nắm tay ông giữa hai bàn tay mình. “Cha,” chị nói, và tiếng ấy như được kéo lên từ đáy một cái giếng.
Gương mặt Yusuf sụp xuống. “Đừng nói ở đây. Đừng nói trước mặt đứa trẻ.”
“Đứa trẻ là con, cha ạ. Và nó đã sẵn sàng.”
Chị đứng dậy và nói với Leila trẻ bằng giọng rõ ràng, bình tĩnh: “Chị sẽ nói ngắn gọn. Chị đã đi hết sáu năm trong một đêm, và thời gian không chịu nổi cuộc viếng thăm này lâu hơn nữa. Chị có ba điều. Thứ nhất: những gì ghi trên vé không phải là lời tiên tri. Đó là một khả năng, và khả năng thì có thể thay đổi. Thứ hai: mẩu giấy ghi về mùa thu không thuộc về Adrian, cũng không thuộc về cha chúng ta. Nó thuộc về người chưa lên tàu.”
Chị nhìn Adrian, ngắn ngủi và đau đớn, rồi nhìn Yusuf, rồi nhìn bản thân trẻ hơn của mình.
“Và thứ ba: chúng ta sắp đến ga đầu tiên. Tàu chỉ dừng ở đó ba phút. Sau đó, một trong các em phải xuống.”
“Ai?” Leila hỏi, tim cô dội thình thịch trong tai.
Khi người phụ nữ hé miệng để trả lời, một cú chấn động dữ dội làm rung chuyển đoàn tàu, cú đầu tiên kể từ khi tàu lăn bánh. Tất cả những ngọn đèn đồng tắt cùng lúc, và một tiếng rít kim loại kéo dài chạy dọc trần toa, như có thứ gì khổng lồ đang lướt qua phía trên. Rồi một vầng sáng đỏ mờ lấp đầy toa tàu, và Leila thấy trong tấm kính gợn sóng của ô cửa, người phụ nữ mặc áo khoác xanh đã biến mất.
Chị chỉ để lại một tờ giấy nhỏ gấp lại, rơi xuống sàn. Trên đó, bằng mực xanh, có một chữ duy nhất:
“Đi đi.”
Và không rõ nó dành cho ai.
Chương 8: Ba phút ở nhà ga của ký ức
Leila vẫn ngồi trên sàn gỗ, tay cầm mẩu giấy xanh, cho đến khi tàu dừng lại. Đó không phải một lần dừng như các đoàn tàu vẫn biết: thời gian chùng xuống như sợi dây vốn căng từ lâu rồi bỗng bị buông ra.
Adrian nhìn ra cửa sổ và sững người. “Leila. Em nhìn xem.”
Bên ngoài là một nhà ga nhỏ, có mái vòm sắt và những cột trụ sơn màu xanh lục cũ, phía trên cửa là một chiếc đồng hồ tròn chỉ ba giờ bốn phút. Trong không khí lơ lửng mùi khói than cháy, mùi bánh mì và mùi hoa nhài.
“Đây là ga Baghdad ở Aleppo,” Leila nói. “Từ năm chín tuổi, em chưa bao giờ thấy lại nó.”
Yusuf đã đứng dậy trước cô, trên mặt ông vừa có sự mãn nguyện vừa có nỗi kinh hoàng. “Đây là ga của cha. Tàu dừng ở đây ba phút, rồi sẽ không bao giờ trở lại.”
“Cha xuống ư.”
“Đó là giao ước từ đầu. Cha đã nói với con, cha sẽ còn sống đến đêm hai con gặp nhau. Điều gì đến sau đó, cha không có quyền định đoạt, cũng không có mong muốn gì.”
“Không.” Cô nắm lấy cánh tay ông bằng cả hai tay và cảm thấy dưới lớp vải áo khoác là gỗ, là mạt cưa và quế. “Hai mươi ba năm không có cha, vậy mà cha định bỏ con ngay một phút sau khi chúng ta gặp lại sao?”
“Cha chưa từng rời xa con một khoảnh khắc nào, Leila. Cha ở trong từng viên đá con ném xuống nước, và trong từng câu con phiên dịch cho người khác.” Ông lau một giọt nước mắt trên má cô bằng ngón cái. “Con đã thành một người phụ nữ biết lắng nghe người khác. Đã đến lúc con lắng nghe chính mình.”
Rồi ông đưa tay cho Adrian, và hai người bắt tay thật lâu trong im lặng. “Khi con nghe thấy con bé im lặng, đừng ngắt lời nó. Trong gia đình này, sự thành thật đến muộn, nhưng khi đến thì đến trọn vẹn.”
“Cháu xin hứa.”
Yusuf bước xuống sân ga, và ở cửa toa, ông ngoảnh lại, nói bằng thứ tiếng Ả Rập Aleppo cổ của mình, giọng run run: “Khi con nghe thấy tiếng nước chảy, con gái của cha, hãy nhớ rằng cha đang đếm từng giọt.”
Trong vầng sáng vàng của ngọn đèn nhà ga, hai bóng người hiện ra từ phía xa: một người phụ nữ trong chiếc áo khoác xanh thẫm, và bên cạnh là một người thứ hai, tay xách giỏ bánh mì, mái tóc dưới chiếc khăn trắng, bước đi chậm rãi và ấm áp, như thể đất không phải gánh sức nặng của bà.
Leila đứng lại ở cửa. “Mẹ…?”
Người mẹ không ngoảnh lại. Ánh mắt bà chỉ đặt trên Yusuf, và trên gương mặt bà là nụ cười của một người mà sự chờ đợi cuối cùng đã kết thúc. Bà đưa tay ra, ông nắm lấy, những ngón tay đan vào nhau, và cả hai đứng đó như hai người cuối cùng đã về đến nhà sau bao năm lưu lạc. Bằng một giọng chỉ nghe được trong tim, Leila nghe mẹ mình hát: vẫn chính giai điệu của dòng sông ấy.
Chiếc đồng hồ trên cửa vẫn chỉ ba giờ bốn phút, nhưng kim giây lần đầu tiên chuyển động. Hai phút. Rồi một phút.
“Đừng xuống,” Adrian nói sát bên cô. “Họ không cần em để cứu họ nữa. Giờ họ đã được an toàn.”
Cô gật đầu, không thể nói nên lời. Trong những giây cuối cùng trước khi cánh cửa đóng lại với tiếng nặng nề, Leila thấy người phụ nữ mặc áo khoác xanh quay đầu, đặt tay lên tim và dùng ngón tay chỉ vào điều gì đó phía sau cô. Leila ngoảnh lại.
Ở cuối toa là một bé gái chừng bảy tuổi, mặc chiếc áo khoác xanh lá nhạt, tay cầm một con gấu bông nâu rách một bên tai. Đó chính là cô bé mà vài giờ trước ở nhà ga Hannover đã kéo lê con gấu theo sau bằng một tay, chỉ khác là bây giờ em không có mẹ, không có va-li, không có vé. Và em vẫn bảy tuổi, như em đã bảy tuổi ở đó, như thể thời gian không dám động đến em.
Đứa trẻ chậm rãi đi về phía họ. Em không nhìn Leila. Đôi mắt to của em chỉ dán vào Adrian, không chút sợ hãi. Em giơ con gấu lên, như đang giới thiệu nó, và nói bằng tiếng Pháp, giọng miền Nam nhẹ nhàng:
“Papa… tu m’as enfin trouvée.”
“Ba ơi… cuối cùng ba cũng tìm thấy con rồi.”
Máu trong huyết quản Adrian đông lại. Anh mở miệng, nhưng không thốt ra được tiếng nào. Từ tay cô bé rơi xuống một tờ giấy gấp, Leila nhặt lên bằng những ngón tay run rẩy. Trên đó là nét chữ bút chì của chính Adrian:
“Gửi con gái Ella, nhân sinh nhật lần thứ bảy: Đừng sợ khi ba không ở đó. Ba sẽ biết cách tìm con.”
Và bên dưới, bằng mực xanh, là một ngày tháng: 27 tháng 10 năm 2032.
Chương 9: Đứa trẻ biết hai cái tên
Không có động từ nào, trong bất kỳ ngôn ngữ nào, để chỉ điều Adrian đã làm vào khoảnh khắc ấy. Anh không đứng dậy, không lùi lại, không kêu lên. Anh ngồi yên, hai tay mở trên đầu gối, mắt nhìn vào cô bé và con gấu rách tai. Rất lâu sau anh kể với Leila rằng trong huyết quản anh, lần đầu tiên sau ba năm, một âm thanh dâng lên lớn đến mức gần như làm anh choáng váng: chính nhịp mạch của mình.
“Chú không biết con,” cuối cùng anh nói bằng tiếng Pháp, chậm rãi, như đặt từng chữ xuống đất trước khi bước lên trên. “Con hiểu không? Chú chưa biết con.”
Cô bé nghiêng đầu. “Con biết. Maman đã bảo là ba sẽ nói vậy.”
“Thế mẹ con còn nói gì nữa?”
“Rằng lúc đầu ba sẽ sợ, rồi ba sẽ nhìn vào miệng con khi con nói, vì ba nghe không tốt. Và rằng ba sẽ thích con gấu hơn là thích con, vì nó chẳng đòi hỏi ở ba điều gì.” Em mỉm cười, một nụ cười nhỏ chứa đựng tất cả, và trên má trái hiện ra một lúm đồng tiền duy nhất.
Leila bật cười ngoài ý muốn, một tiếng cười đứt quãng, ướt nước mắt. Cô bé quay sang cô và ngắm nghía, như người ta so một bức tranh đã nhớ với gương mặt thật. “Cô đẹp hơn trong tấm ảnh ở cuốn sổ của Maman. Nhưng mẹ vẽ cô không giống lắm. Mẹ quên cái sẹo.”
Leila vô thức chạm vào vết sẹo trên chân mày. “Còn Maman của con là ai, Ella? Mẹ con tên gì?”
Nhưng cô bé đã quay mặt về phía cửa sổ. “Maman không thích người ta nói tên mẹ trong tàu. Mẹ bảo ở đây, những cái tên nặng lắm.”
Rồi với vẻ tự nhiên đến bất ngờ, em trèo lên băng ghế da giữa hai người, ôm con gấu vào ngực và tựa đầu lên vai Leila. Vài phút sau, hơi thở em đều lại, và em ngủ thiếp đi.
Không ai nhúc nhích. Adrian nhìn Leila qua đầu đứa trẻ đang ngủ, và trong mắt anh có lời xin lỗi không có tội, có nỗi sợ không có kẻ thù, và một niềm hy vọng mà anh căm ghét vì không dám có.
“Anh sẽ không hỏi em có phải là mẹ con bé không,” anh nói rất khẽ, để không đánh thức em. “Cũng không hỏi anh có phải là cha nó không. Nhưng anh muốn em biết một điều. Lúc nãy, khi nghe tiếng cười của em, anh không nghĩ đến sáu tháng, cũng không nghĩ đến cơn điếc sắp đến. Anh chỉ là một người đàn ông muốn có một ngày mai.”
Leila cúi mắt. Bàn tay cô vuốt tóc cô bé, như đã làm thế suốt nhiều năm. “Còn em thì sợ phải yêu anh chỉ vì một tấm vé. Em sợ một ngày nào đó tỉnh dậy và nhận ra mình đã yêu một kịch bản.”
“Khác nhau ở chỗ nào?”
“Kịch bản thì không biết lựa chọn.”
Adrian cúi đầu. Rồi anh nói: “Nếu bây giờ anh chọn, không vé, không tàu, không đứa trẻ, là ở bên em đến sáng, thì đó có phải là một lựa chọn không?”
Cô ngước mắt. “Đó sẽ là lựa chọn thật sự đầu tiên của đêm nay.”
Giữa họ giờ là một sự im lặng trong trẻo. Họ không chạm vào nhau, nhưng không khí rung lên như một sợi dây đàn chưa ai gảy.
Dưới kia, trong giấc ngủ, Ella trở mình, và con gấu tuột khỏi tay em, rơi xuống sàn. Leila cúi xuống nhặt, và thấy chiếc tai rách mở ra trên một chỗ nhỏ xíu trong lớp bông. Cô dùng đầu ngón tay kéo ra một thứ: một chiếc chìa khóa đồng nhỏ, không lớn hơn một đốt ngón tay, trên đầu chìa có khắc duy nhất một chữ cái, L. Buộc vào một sợi chỉ đỏ mảnh là một mảnh giấy gấp lại, viết bằng mực xanh:
“Gửi người đã bỏ chạy trước tiên: Hãy mở cánh cửa mà anh đã không dám mở. Địa chỉ: Rua das Flores 17, Lisbon. Đừng đến muộn. Mùa thu không chờ ai.”
Cô nhìn sang Adrian. Gương mặt anh đã hoàn toàn đổi khác.
“Đó là địa chỉ của anh,” anh nói không chút sắc thái. “Căn nhà của anh ở Lisbon. Nhưng ở đó có một căn phòng khóa kín mà ba năm nay anh không dám bước vào. Anh chưa bao giờ tìm thấy chìa.”
“Sao anh không vào?”
Anh đưa tay xoa mặt và, lần đầu tiên trong buổi tối này, không nhìn vào miệng cô cũng không nhìn vào mắt cô. “Vì trong đó có tất cả những gì anh đã bỏ lại trước khi mất thính giác.”
Trước khi anh kịp nói thêm, đoàn tàu lại dừng, không một cú xóc, như ở Aleppo. Ô cửa sáng lên màu xanh lục mờ, và trên mặt kính hiện ra, như được viết bằng hơi thở nóng, tên nhà ga:
Ga thứ hai: Lisbon, năm 2032.
Chương 10: Căn phòng anh đã chạy trốn
Đó không phải Lisbon mà Adrian từng biết.
Khi cánh cửa mở ra, họ không bước xuống một sân ga, mà vào một con hẻm lát đá trắng ướt, dốc lên chầm chậm về phía một ngọn đồi xa. Phía trên đầu họ là những sợi dây phơi không có quần áo, và từ những bức tường tỏa ra mùi cá nướng, gỗ cũ và hơi thở đại dương. Bầu trời có màu tro ấm, không trăng và không sao, như thể ai đó đã dùng một miếng bọt biển lau sạch nó.
Leila vác Ella đang ngủ trên vai, còn Adrian lặng lẽ đi bên cạnh, cho đến khi họ đứng trước một ngôi nhà cũ bốn tầng, với những ban công sắt gỉ và một cánh cửa gỗ màu xanh lục, bên trên là tấm biển đồng đã phai màu: Rua das Flores 17.
“Anh từng muốn bán nó,” cuối cùng anh nói. “Anh mua nó từ một bà góa già. Bà kể rằng ở tầng trên cùng có một căn phòng không mở ra được. Hồi đó anh đã bật cười.”
Họ leo lên những bậc thang gỗ kêu rên dưới bước chân. Đến tầng bốn, Adrian đứng thật lâu trước một cánh cửa trắng, tróc sơn, không tay nắm. Trên cửa chẳng có gì ngoài một lỗ đồng nhỏ, vừa đủ cho một chiếc chìa khóa.
“Em có muốn mở nó không?” anh hỏi mà không quay lại. “Anh không biết mình có làm được không.”
“Trên mẩu giấy ghi: gửi người đã bỏ chạy trước tiên.” Cô đưa chìa cho anh.
Anh tra chìa vào, nó xoay một vòng mượt mà, không một tiếng kẹt, và cánh cửa mở vào trong. Họ không bật đèn. Căn phòng có thứ ánh sáng riêng của nó, màu vàng mờ, tỏa ra từ một không gian không có cửa sổ, như ánh hoàng hôn trong một giấc mơ.
Điều đầu tiên Leila thấy là những bức tường. Không còn một chỗ trắng nào. Hàng trăm bức vẽ bằng bút chì treo kín sát nhau như vảy cá, và trong mỗi bức là một gương mặt duy nhất: Leila. Cô đang cười, đang đọc, đang nhìn qua cửa sổ, đang cầm viên đá, đang ngủ. Trong mỗi bức vẽ, vết sẹo trên chân mày phải hoặc vắng mặt hoặc được thêm vào sau bằng nét nhẹ hơn, như của người đang sửa lại ký ức của chính mình.
Rồi cô thấy cây dương cầm: một cây dương cầm đen cũ ở giữa phòng, phủ một lớp bụi dày, trên giá nhạc là những tờ giấy viết bằng mực xanh, và trên cùng ghi: “Sau chuyến tàu cuối cùng. Cho Leila và cho người đến sau cô ấy.”
Ở góc xa, bên cửa sổ mà phía sau chẳng có gì ngoài ánh hoàng hôn, là một chiếc giường sắt trắng, trên đó, dưới tấm chăn xám, có một bóng người nằm. Adrian bước một bước, rồi bước thứ hai. Viên đá trong túi Leila đập như một trái tim nhỏ.
Đó là một người phụ nữ. Trên chiếc bàn đầu giường là một máy đo mạch đã ngừng chạy, một chiếc tách cà phê cũ, và trên thành giường là một tờ giấy in chữ Latin ghi tên: LEILA HADDAD — 27/10/2032
Sàn nhà chao đảo dưới chân Leila. Cô đặt tay lên tường, và một bức vẽ nhỏ bong ra, rơi xuống sàn không một tiếng động. “Đó là em. Đó là em trong chiếc giường ấy.”
Adrian quỳ xuống bên giường, tay đặt lên mép chăn, ngắm gương mặt người đang ngủ: Leila ba mươi tám tuổi, với những nếp nhăn quanh mắt, hai lọn tóc bạc nơi thái dương và vết sẹo nhỏ trên chân mày phải. Nhưng chị quá gầy, làn da gần như trong suốt, đôi môi không còn chút máu.
“Chị ấy không đến thăm chúng ta,” Leila thì thầm. “Chị ấy đã mơ thấy chúng ta.”
Như thể câu nói ấy đã đánh thức điều gì, tấm chăn xám khẽ động. Người phụ nữ trên giường cựa mình, mí mắt run rẩy, chậm rãi, như người đang trồi lên từ đáy một cái giếng dài. Rồi chị mở mắt.
Chị không nhìn Adrian, cũng không nhìn Ella. Chị nhìn Leila đang đứng ở cửa, mỉm một nụ cười mệt mỏi và nói bằng giọng khàn khàn, lâu không dùng, bằng tiếng Ả Rập, theo giai điệu của mẹ chị:
“Em đến nhanh hơn chị nghĩ.”
Rồi chị quay đầu về phía cửa sổ và nói thêm bằng giọng cảnh báo dịu dàng: “Nghe cho kỹ. Chúng ta chỉ còn vài phút trước khi người thứ ba đến. Và hắn không muốn bất kỳ ai trong chúng ta đến được mùa thu.”
Chương 11: Hành khách biết trước cái kết
Người phụ nữ trên chiếc giường sắt trắng không phí thời gian vào sự kinh ngạc. Chị từ từ ngồi dậy, mỗi cử động đều được cân nhắc, như người đang đếm xem mình còn lại bao nhiêu, rồi chỉ vào chiếc ghế gỗ bên khung cửa sổ mù.
“Ngồi xuống đi, Leila. Chỗ này không đủ rộng để đứng.”
Leila trẻ ngồi xuống, Ella ngủ say trên vai, còn Adrian vẫn quỳ bên giường. Anh không dám chạm vào bàn tay gần như trong suốt của chị đang đặt trên tấm chăn.
“Đừng nhìn chị như thể chị đã chết,” Leila lớn tuổi nói. “Chị chỉ mệt thôi. Và khác biệt giữa hai điều đó lớn hơn người ta vẫn dạy em.”
“Chuyện gì đã xảy ra với chị?”
“Điều xảy ra với bất kỳ ai gánh nhiều hơn mức một câu nói chịu nổi.” Chị mỉm cười yếu ớt. “Chị không kể cho em bây giờ. Người thứ ba đang đến gần.”
Tất cả đều nghe thấy điều chị nghe: những bước chân trên cầu thang gỗ, chậm và nặng, xen giữa là tiếng gậy gõ. Một tiếng gõ, một bước. Và càng đến gần, ánh hoàng hôn trong phòng càng nhạt đi, và không khí lạnh đến mức hơi thở của họ hiện thành khói.
Adrian đứng dậy, đặt mình giữa cánh cửa và hai người phụ nữ cùng đứa trẻ. Những bước chân dừng lại sau cánh cửa trắng. Rồi nó được đẩy nhẹ ra, và một người đàn ông bước vào.
Ông chừng bốn mươi lăm tuổi, gầy gò như người bị năm tháng chứ không phải cơn đói bào mòn, tóc bạc hoàn toàn, mặc chiếc áo khoác xám ướt trên vai. Ông chống một cây gậy đen có tay cầm bằng đồng và xách một chiếc cặp da cũ có hình dáng quen thuộc. Trong tai ông chẳng có gì. Và đôi mắt ông nhìn vào môi, không nhìn vào mắt.
Adrian trẻ, người đã giơ nắm đấm lên phòng thủ, từ từ hạ xuống, gương mặt khô đi. Cùng chiếc cặp ấy. Cùng chiếc áo khoác ấy. Cùng cách nghiêng đầu nhẹ sang bên phải ấy.
“Tôi là điều cậu sẽ trở thành, nếu cậu yêu rồi lại im bặt,” Người Tóc Bạc nói. Giọng ông khàn và quá to, như giọng một người không nghe được chính mình. “Đừng nói ra. Tôi biết cậu muốn nói gì.”
Leila lớn tuổi nghiêng người về phía trước. “Anh không được vào đây với gương mặt ấy. Anh đã hứa với em.”
“Anh đã hứa chờ bên ngoài cho đến khi họ mở cửa, và anh đã chờ. Anh chưa bao giờ hứa sẽ im lặng.”
Ông quay sang người đàn ông trẻ, với ánh mắt của người nhìn thấy xác mình trong khi nó vẫn còn thở. “Tôi nói thẳng với cậu, không tô điểm: mùa thu năm 2032, tôi sẽ chết. Không tai nạn, không bệnh tật. Tôi sẽ ngủ đi và không bao giờ tỉnh lại, trong căn phòng này, trên chiếc giường này, trong vòng tay người phụ nữ này. Và sau khi tôi chết, cô ấy sẽ không sống. Cô ấy sẽ ngủ, như cậu thấy đây: mắc kẹt giữa đêm và ngày, du hành trong đoàn tàu này, cố sửa những câu chưa từng được nói, cho đến khi không còn thân xác nào để quay về.”
“Không đúng,” Leila lớn tuổi nói gắt. “Em không ngủ vì anh. Em ngủ vì em đã chọn thế.”
“Em chọn vì anh không để cho em lựa chọn nào khác.”
“Tình yêu có nhận điều kiện cho một lựa chọn từ trước không?” Chị quay sang Leila trẻ, đôi mắt long lanh những giọt lệ không rơi. “Em nói với anh ấy đi. Nói với anh ấy điều em biết về chính mình: nếu em biết cái kết đau đến nhường nào, em có còn ngồi xuống chiếc ghế mà em đã ngồi không?”
Leila trẻ hé miệng, và không có gì thốt ra. Trong ngực cô, viên đá đập, như thể nó trả lời thay cô.
Người Tóc Bạc quay sang cô và lần đầu tiên nhìn vào mắt cô, không nhìn vào môi. “Anh không đến để lấy đi tình yêu của em. Anh đến để đề nghị với em điều mà chưa ai từng đề nghị với anh: tất cả chúng ta cùng xuống ở ga kế tiếp. Chúng ta quyết định đêm nay không quen biết nhau, và mỗi người tiếp tục cuộc sống của mình. Khi ấy Leila lớn tuổi sẽ không ngủ, và không ai chết.”
“Còn Ella?” Leila trẻ hỏi, giọng khàn đặc. “Chuyện gì sẽ xảy đến với Ella, nếu chúng ta không quen nhau?”
Người Tóc Bạc im lặng. Ông nhìn đứa trẻ ngủ trên vai cô, tay ôm con gấu, và trong một thoáng ngắn, có điều gì đó vỡ ra trên gương mặt ông. “Thì sẽ không ai tìm thấy con bé.”
Viên đá trong túi Leila giật mạnh, và thân hình Ella cong lên như thể ai đó đã châm kim vào em. Cô bé mở to mắt, nhìn Người Tóc Bạc rất lâu, không chút sợ hãi. Rồi em nói bằng tiếng Pháp, giọng trong trẻo mà còn ngái ngủ:
“Tu es triste, Papa.”
“Ba buồn quá, ba ơi.”
Em không chỉ nói với người đàn ông trẻ, cũng không chỉ nói với Người Tóc Bạc. Em đã quay về phía cả hai, và cả hai đều đờ người trước em. Vào khoảnh khắc ấy, Leila trẻ hiểu rằng đứa trẻ chưa bao giờ nói chuyện với chỉ một người đàn ông.
Chương 12: Cái tên chưa từng được nói
Căn phòng chật dần theo từng người đứng trong đó. Người Tóc Bạc ở cửa, chống trên cây gậy, Adrian trẻ giữa phòng, Leila lớn tuổi trên giường, thở khó nhọc, và ở giữa họ là Leila trẻ, cố đứng cho đủ vững để không gục xuống.
“Cho em một phút,” cô nói. “Chỉ một phút thôi.”
Cô nhẹ nhàng đặt Ella lên chiếc ghế gỗ, con gấu trong vòng tay em, rồi bước đến cửa sổ, nơi chẳng nhìn thấy gì. Từ túi trong, cô lấy ra tờ giấy đã nằm sát tim suốt nhiều giờ: “Nếu em biết rằng anh sẽ chết vào mùa thu, liệu em có để anh yêu em không?” Cô đọc lại lần nữa, nhưng lần này không đọc câu chữ, mà đọc nét mực, đường uốn của chữ cái cuối cùng, chữ ký nhỏ: Y. H.
“Cái này không dành cho em,” cô nói, không quay lại. “Và cũng không dành cho anh, Adrian. Trong toa tàu em nghe cha nói rằng ông đã đi tìm một người khác. Giờ em mới hiểu.”
Cô quay lại. Mắt cô đỏ hoe, giọng cô vững. “Cha em đã viết nó cho mẹ em. Hôm thứ Sáu ấy bên sông, khi mẹ nói với ông: Em không nghe thấy giai điệu của anh. Ông không thể nói với bà rằng ông nghe thấy cái kết của mình, nên ông viết ra một tờ giấy và giấu đi, và câu nói chưa từng được thốt ra ấy đã treo suốt hai mươi ba năm trong đoàn tàu.”
Leila lớn tuổi hít vào một hơi khàn đục và ấn tay lên miệng.
“Còn mẹ em đã trả lời,” Leila trẻ tiếp tục. “Muộn màng, trên sân ga ở Aleppo. Bà nắm tay ông, không nói một lời. Có lẽ đó chính là câu trả lời của bà.”
Viên đá trong túi cô lần đầu tiên ấm áp và lặng yên. “Và em muốn nói điều này với tất cả mọi người: Anh đề nghị em tránh nỗi đau bằng cách không yêu. Cha em biết cái kết của mình mà vẫn yêu. Mẹ em biết nó mà vẫn yêu. Cả hai đã sống một cuộc đời chân thật hơn hàng triệu người chưa từng biết cái kết của mình. Em không thể hứa với anh rằng chúng ta sẽ thoát khỏi mùa thu. Em chỉ có thể hứa sẽ không bỏ chạy khỏi nó.”
Người Tóc Bạc nói, mệt mỏi: “Còn Ella? Em không nghĩ đến cái chết mà…”
“Em nghĩ đến cuộc sống đang chờ.” Cô mỉm cười với ông, dịu dàng mà dứt khoát. “Anh chưa bao giờ tự nói được câu ấy với chính mình, Adrian. Vì vậy anh đến đây để nói nó với em.”
Người Tóc Bạc giật mình. Trước khi ông kịp đáp, từ dưới nhà vang lên một âm thanh đồng mảnh, như ai đó đang gõ một chiếc chuông nhỏ trong tim ngôi nhà. Ba tiếng, êm ả.
“Cánh cửa xanh bên dưới,” Leila lớn tuổi nói. “Có người gõ cửa.”
“Không ai biết ngôi nhà này.”
“Có chứ. Chỉ một người.”
Những bước chân nhẹ nhàng bước lên cầu thang gỗ, bước chân của một người phụ nữ rất quen ngôi nhà. Cánh cửa trắng mở ra, và trên ngưỡng cửa là một người phụ nữ ba mươi lăm tuổi, nhỏ nhắn, mái tóc nâu ngắn ướt mưa và đôi mắt xanh lục tròn. Chị mặc chiếc váy trắng thêu xanh, và trên ngón áp út bên trái có một chiếc nhẫn cưới vàng mảnh.
Chị nhìn Leila trẻ, rồi Leila lớn tuổi, rồi Người Tóc Bạc, sau cùng nhìn Adrian trẻ, và mỉm cười bình thản, không chút ngạc nhiên.
“Tôi là Lúcia,” chị nói, bằng tiếng Bồ Đào Nha nhẹ nhàng pha chút âm sắc Pháp. “Và tôi nghĩ mình là tấm vé thứ hai.”
Chị giơ bàn tay trái lên, khoe chiếc nhẫn, rồi rút từ túi ra một tấm vé vàng có đục lỗ và đưa cho Adrian. Trên đó, bằng cùng thứ mực xanh, là dòng chữ:
“Hành khách: Adrian… và người vợ mà anh chưa cưới.”
Và ở ô kế tiếp là tên chị: Lúcia Marques.
Leila nhìn Người Tóc Bạc, thấy mặt ông trắng bệch như người đã chết. “Lúcia đã chết,” ông nói bằng một giọng xa lạ. “Một năm trước. Bên bờ sông, gần cây cầu. Chính tay tôi đã chôn cô ấy.”
Lúcia mỉm cười một nụ cười dịu dàng đến mức gần như đau, và nghiêng đầu về phía ông. “Vâng, Adrian. Và em đến để nói với anh câu duy nhất mà anh chưa bao giờ nói với em.”
Chương 13: Người phụ nữ đã vẽ tình địch của mình
Không ai ngồi xuống. Lúcia vẫn đứng trên ngưỡng cửa, không tiến, không lùi, như người biết rằng những ngôi nhà ta yêu có quyền đòi ta xin phép, ngay cả sau cái chết. Chị chậm rãi nhìn quanh: cây dương cầm phủ bụi, những bức tường kín đầy gương mặt, chiếc giường sắt, đứa trẻ đang ngủ. Khi ánh mắt chị chạm đến Leila trẻ, chị nói bằng giọng ấm áp, bình thản:
“Chị đã vẽ em đẹp hơn chị tưởng. Nhưng vết sẹo…” Chị mỉm cười. “Chị lúc nào cũng quên nó. Lần nào anh ấy cũng giận vì chuyện ấy.”
“Chị đã vẽ những bức tường này sao?”
“Còn ai nữa?” Chị chỉ vào những bức tranh. “Khi mua ngôi nhà, Adrian nghĩ bà góa già là chủ của căn phòng. Nhưng bà góa là bà ngoại chị. Và từ thuở nhỏ, chị đã lên đây vẽ người phụ nữ mà chị thấy trong mơ: cô ấy ngồi trên một chiếc ghế ở nhà ga, cô ấy cười, và trong lòng cô ấy có một viên đá.”
Adrian trẻ ngắm những bức tường như thể lần đầu nhìn thấy chúng. Người Tóc Bạc đã nhắm mắt và tựa trán lên tay cầm cây gậy.
“Em chưa bao giờ nói với anh điều đó,” ông thì thầm.
“Anh sẽ cho em là điên. Hoặc anh sẽ nghĩ em yêu anh vì anh là người đàn ông trong giấc mơ của em, chứ không phải vì anh là anh.” Chị bật cười ngắn, với tất cả vị đắng của thế gian. “Thật trớ trêu: em vẽ tình địch của mình trước khi biết cô ấy là tình địch.”
Chị ngồi xuống mép cây dương cầm. “Em sẽ không kể hết với mọi người bây giờ, thời gian không còn nhiều. Nhưng em đã yêu anh ấy, và chúng em đã cưới nhau, và đó là bốn năm đẹp nhất đời em. Và mỗi đêm, khi anh ấy ngủ, anh thì thầm một cái tên duy nhất.”
“Không,” Người Tóc Bạc nói, giọng vỡ ra. “Anh chưa bao giờ…”
“Leila. Và em không bao giờ biết đó là người phụ nữ anh đã yêu, hay là đêm mà anh đã đánh mất. Em nằm cạnh anh và tự nhủ: Không sao đâu. Em sẽ không ghen với một đêm, cũng không ghen với một người phụ nữ mà em không quen biết.”
Sự im lặng nặng nề. Rồi chị rút từ trong váy ra một chiếc phong bì cũ.
“Em không chết vì điều gì mà các anh chị có thể nghĩ ra. Tim em có một khiếm khuyết từ khi sinh ra, và không ai biết. Nhưng em biết ngày của mình từ đêm trước lễ cưới và quyết định yêu những gì còn lại, thay vì sợ nó. Trước khi đi, em nhận hai bổn phận: giữ lá thư của chị cho chị, và đưa chị trở về nơi có người đang chờ.”
Chị đưa chiếc phong bì cho Leila trẻ. “Thư của em. Em đã viết nó cho anh ấy và chưa bao giờ gửi. Chị giữ nó từ khi sang bên kia. Và còn một viên đá thứ hai, chị nhận từ bà ngoại. Chị đã trả nó lại cho dòng nước vào ngày chị mất. Giờ nó ở với người cần nó.”
Leila nhận chiếc phong bì. Trên đó là nét chữ của chính cô, bằng mực xanh, và ở trên cùng có một ngày chưa đến: 28 tháng 10 năm 2026. Ngày sau đêm nay.
“Nhưng em chưa viết nó!” cô thì thầm, run rẩy. “Em chưa viết gì cả!”
“Ngày mai em sẽ viết, trên sân ga ở Hannover, một giờ sau lời từ biệt.” Lúcia đưa tay lau đi một giọt nước mắt cuối cùng cũng rơi. “Và một điều chưa xuất hiện sẽ ngăn em gửi nó đi.”
Đúng lúc ấy, từ tầng trệt vọng lên một âm thanh nặng nề mà chưa ai trong ngôi nhà từng nghe: cửa đoàn tàu lại mở ra, và tiếng còi buồn của nó vang lên, một tiếng dài duy nhất. Rồi bên dưới, một người đàn ông gọi lớn bằng một thứ tiếng không ai hiểu, nhưng Leila nhận ra giọng điệu: ông cụ với tờ báo, người đã mỉm cười với cô ở nhà ga khi cô cười lần đầu. Giọng ông giờ đây đầy hoảng loạn:
“Ra ngoài! Tất cả ra khỏi ngôi nhà này! Hành khách thứ tư đã lên tàu rồi!”
Chương 14: Hành khách thứ tư
Trong khoảnh khắc đầu tiên, không ai nhúc nhích. Những âm thanh nguy hiểm nhất là những âm thanh vang lên từ nơi chúng không được phép có mặt.
Người Tóc Bạc phản ứng đầu tiên. Ông nắm lấy cánh tay Leila lớn tuổi và nói cộc lốc: “Tôi sẽ bế cô ấy.”
“Anh không làm được đâu,” chị đáp yếu ớt. “Lưng anh…”
“Tôi sẽ bế cô ấy.” Và ông nhấc chị lên như bế một đứa trẻ, thân mình căng cứng, đôi mắt chẳng nhìn thấy gì ngoài cánh cửa.
Leila trẻ bế Ella khỏi chiếc ghế và ép mặt em vào cổ mình để em không thấy gì. Adrian trẻ nắm lấy cánh tay cô, bằng một bàn tay không run.
“Lúcia, đi thôi!”
Nhưng Lúcia không nhúc nhích khỏi ngưỡng cửa. Chị đứng đó, chiếc váy trắng nhuốm màu ánh hoàng hôn vàng, và trên mặt chị là nụ cười đã tìm thấy bình yên.
“Em không đi được. Em thuộc về ngôi nhà này. Ai rời khỏi đây thì không trở lại, và ai ở lại thì giữ cánh cửa.” Chị bước đến bên ông và đặt bàn tay ấm lên ngực ông. “Nghe em nói. Vẫn còn một câu nữa. Không, em sẽ nói với anh khi đến lúc, không phải bây giờ. Giờ thì đi đi.”
Và khi nhìn họ rời đi, chị quay sang Leila trẻ và nói thêm bằng tiếng Ả Rập, với một giọng chị chưa bao giờ thạo, nhưng chị phát âm với sự chính xác của người yêu từ ngữ ấy: “Amana.” Điều được giao phó.
Rồi chị lùi vào phòng và khép cánh cửa trắng lại sau lưng, và không ai còn nghe thấy gì về chị nữa.
Họ chạy xuống cầu thang gỗ. Cả ngôi nhà rung chuyển. Từ các bức tường, những bức vẽ rơi xuống lần lượt như lá mùa thu, những gương mặt giấy xoáy trong không khí, những gương mặt của Leila, đang cười, đang đọc, đang ngủ, rồi lặng lẽ tan vào bóng tối.
Ở cánh cửa xanh là một ông lão còng lưng trong chiếc áo khoác đen rộng hơn người hai cỡ, dùng cả hai tay giữ chặt cánh cửa, như đang giữ cho một con đập khỏi sụp đổ. Leila nhận ra ông ngay: ông cụ cầm tờ báo.
“Nhanh lên!” ông gọi bằng giọng khàn. “Chiếc áo khoác chuyển sang tôi khi Yusuf xuống tàu. Giờ tôi là người canh gác. Và tôi chỉ giữ được hắn chừng nào tôi còn…”
“Hắn là ai?” Leila hét lên.
Ông không đáp. Ông đẩy từng người ra ngoài, vào con hẻm lát đá trắng. Bầu trời đã đen như mực, và phía dưới triền dốc, đoàn tàu đang chờ với những ngọn đèn mờ và các cửa mở.
Và trên mặt đá lát giữa họ và đoàn tàu, hành khách thứ tư đang đứng.
Hắn rất cao, cao hơn mức một cái bóng chịu nổi, trong chiếc áo choàng xám không đường nét, với chiếc mũ trùm sâu mà bên dưới không thấy mặt. Khi tất cả dừng lại trước hắn, hắn từ từ ngẩng đầu lên, và chiếc mũ trượt ra sau.
Hắn không có khuôn mặt. Thay vào đó là một mặt phẳng nhẵn bóng, một tấm kính gương xám, soi vào ai thì không cho thấy người đó như họ là, mà như họ sợ hãi: Leila thấy mình, miệng bị khâu kín bằng một sợi chỉ xanh mảnh. Adrian trẻ thấy mình hóa thành đá cẩm thạch điếc, bàn tay vươn ra khoảng không. Người Tóc Bạc thấy một đứa trẻ nhỏ đang ngồi khóc trong một căn phòng trống.
“Ta là kẻ giữ những câu chưa từng được nói,” hành khách thứ tư cất tiếng. Không có miệng nào cử động, vậy mà giọng hắn được nghe thấy trong xương, không phải trong tai. “Và ta là kẻ sống nhờ chúng. Mọi câu nói bị một đôi môi hèn nhát nuốt xuống đều đến với ta. Và các ngươi đã nuôi ta rất đầy đủ.”
“Ngươi sẽ không nhận thêm gì nữa,” Leila nói, giọng bỗng trở nên cứng rắn. “Chúng ta đã nói ra rồi.”
“Không phải tất cả. Còn một câu: lá thư của ngày mai. Chiếc phong bì xanh mà ngươi sẽ viết ở Hannover và không dám gửi. Đó là thứ ngon nhất ta thấy trong ba mươi năm: một lời thú nhận trọn vẹn, đã viết, đã niêm phong, chỉ còn thiếu sự hèn nhát.”
“Tôi sẽ gửi nó.”
“Ngươi sẽ cố. Và ta sẽ đứng giữa ngươi và hòm thư.”
Trước khi cô kịp đáp, Leila bỗng thấy một sức nặng rời khỏi vai mình. Cô nhìn bên cạnh: đứa trẻ không còn ở đó. Adrian kêu lên, và tất cả quay về cùng một phía.
Ella đứng cạnh hành khách thứ tư, bé nhỏ trong chiếc áo khoác xanh lá, tay phải giơ lên giữa không trung như có ai đang giữ lấy, tay trái ép con gấu vào ngực. Em không sợ. Mắt em dán vào mặt gương, trong đó em thấy một điều khác với những gì người khác thấy.
“Cô bé ở với ta,” hành khách thứ tư nói, bằng sự bình thản chết chóc. “Và lá thư là cái giá của em.”
Chương 15: Điều đứa trẻ thấy trong gương
Không ai hét lên. Khi một tai họa đạt đến mức tột cùng, im lặng còn hùng biện hơn mọi tiếng kêu.
Leila đứng cách hành khách thứ tư hai bước, đôi chân như mọc rễ vào viên đá trắng.
“Giao dịch rất đơn giản,” hắn nói. “Lá thư đổi lấy đứa trẻ. Ngươi viết nó ở đây, ngay bây giờ, và đưa cho ta mà không ai đọc. Rồi ngươi đón cô bé và về Hannover, như chưa từng có chuyện gì. Một cuộc sống sạch sẽ, không mùa thu, không đoàn tàu, không mẩu giấy xanh.”
Leila rút tay khỏi túi, nhưng trong đó không có tờ giấy nào, chỉ có viên đá nhẵn, ấm và đập thình thịch. Và vào khoảnh khắc ấy, Ella quay sang cô. Mắt em trong và bình thản, đầy kiên nhẫn, như mắt một người phụ nữ đang chờ mẹ mình nói xong câu của bà.
“Maman,” em nói bằng tiếng Ả Rập với âm điệu Pháp thật đẹp, lần đầu tiên em nói tiếng Ả Rập. “Đừng viết cho hắn. Hắn không thấy điều con thấy. Mọi người nhìn vào hắn và thấy điều tồi tệ nhất mà mình sợ. Còn con nhìn vào hắn và thấy điều hắn thiếu. Con thấy một tờ giấy trắng. Hắn không giữ những câu nói đâu, Maman. Hắn chỉ đứng giữa chúng ta và chiếc hòm thư, và để chúng ta tin rằng những gì trong hòm thư là của hắn. Nhưng câu nói không chết khi người ta nói ra, và người ta không ăn chúng khi viết chúng. Hắn sợ giọng nói. Không phải tờ giấy.”
“Đồ nói dối!” hành khách thứ tư gào lên, và lần đầu tiên giọng hắn có một vết nứt.
“Maman biết mà.”
Leila nhìn sang Adrian, và anh hiểu trước khi cô nói gì. Anh gật đầu. “Hãy nói bằng giọng của em. Và anh ở đây.”
Cô hít một hơi thật sâu và quay mặt về phía anh, không nhìn vào gương, không nhìn ai khác, và nói, trước hết bằng tiếng Anh, ngôn ngữ của lần gặp đầu tiên, rồi bằng tiếng Ả Rập, rồi bằng tiếng Pháp mà cô không thạo:
“Lúc mười một giờ bảy phút, khi nhà ga nói rằng mọi thứ dừng lại, lần đầu tiên sau nhiều năm em cảm thấy mình không muốn bất cứ điều gì chuyển động. Và khi anh nhìn vào miệng em để nghe em, em hiểu rằng mình đã luôn nói bằng lưỡi người khác và giọng của em vẫn chờ ai đó lắng nghe nó thay vì dịch nó. Em không yêu anh vì một tấm vé nói thế. Em yêu anh vì anh đã hỏi giọng em nghe thế nào khi em không phiên dịch, và em vẫn đang tìm câu trả lời.”
Lúc đầu không có gì xảy ra. Rồi người ta nghe thấy tiếng kính nứt chậm rãi. Một vết rạn mảnh chạy từ trên xuống dưới mặt gương, rộng ra, phân nhánh và vẽ một mạng gân vào nền xám.
“Không!” hành khách thứ tư kêu lên, và đôi tay hắn giơ lên, đôi tay chưa ai từng thấy, mảnh như cành khô, cố che những vết nứt. “Đó không phải là câu nói! Đó không phải điều ta muốn!”
Tấm gương vỡ tung. Không có mảnh vụn nào. Nó hoàn toàn hóa thành tro mịn, một ngọn gió chưa thổi đã cuốn nó đi, và khi cơn gió qua, hành khách thứ tư không còn nữa. Trên mặt đất chỉ còn một chiếc áo choàng xám trống không, xếp gấp lại trong chính nó.
Ella chạy đến với Leila, và Leila ôm lấy em, và đầu gối cô khuỵu xuống. Adrian ôm lấy cả hai, và họ đứng thành ba người trên nền đá lát trắng của Lisbon, một thân thể duy nhất đang run rẩy.
Rồi họ nghe thấy tiếng còi dài, buồn bã của đoàn tàu.
“Hết rồi,” Người Tóc Bạc nói sau lưng họ, nhưng giọng ông không giống giọng một người chiến thắng. “Mau vào toa tàu.”
Không ai đáp. Ông nhìn xuống thứ ông đang ôm trong tay.
Leila lớn tuổi không còn thở. Trông chị không phải đang ngủ cũng không phải đã chết. Chị rũ trong vòng tay ông, như thể có ai đã rút một sợi chỉ vô hình ra khỏi chị. Trên cổ tay gầy của chị, những đường xanh nhỏ đang mờ dần, như mực bị lau đi dưới làn da.
“Câu nói,” Người Tóc Bạc thì thầm, giọng run rẩy. “Chúng ta đã tưởng hành khách thứ tư là kẻ thù. Nhưng hắn mang giúp cô ấy câu nói của cô ấy, câu bị nhốt bên trong cô ấy. Và khi nó vỡ ra…”
Từ cửa sổ của toa đầu tiên, giọng ông lão canh gác vang lên lần cuối, mệt mỏi và xa xăm:
“Ngày tháng đang tiến lên! Bây giờ là ngày 27 tháng 10 năm 2032!”
Phần thứ hai: Những năm tháng của cuộc sống
Chương 16: Những lá thư không màn hình
Leila thức dậy vì tiếng chổi quét.
Đó là một âm thanh bình thường, nhàm chán, và không nhà ga nào biết thứ âm thanh nào thành thật hơn: một công nhân đẩy cây chổi bản rộng trên nền gạch sân ga số 3, những bánh xe của chiếc xe đẩy màu vàng khẽ kêu rít. Cô mở mắt và thấy mái vòm cao của sảnh ga, những tấm kính trắng trong ánh sáng ban mai đầu tiên. Không tia chớp, không bão tố, chỉ có bầu không khí lặng lẽ không nhớ gì cả.
Cô ngồi trên chính chiếc ghế kim loại ấy, túi đặt trong lòng, cuốn sách đã đóng suốt hai tuần nằm trên đầu gối. Không có gì thay đổi, chỉ là mọi thứ đã khác.
Cô thò tay vào túi áo khoác. Viên đá ở đó, màu xám với đường vân trắng, ấm áp, như thể một bàn tay vừa mới giữ nó. Trong túi trong có một tờ giấy trắng bình thường, gấp bốn lần, và trên đó viết bằng bút chì:
“Tên đầy đủ của anh là Adrian Valmont. Anh ở sân ga số 5 cho đến khi chuyến tàu đi Lisbon khởi hành. Nếu em không đến, anh hiểu. Nếu em đến, đừng mang gì theo ngoài giọng nói kém chắc chắn hơn của em.”
Cô bật cười, với nước mắt trong mắt, một tiếng cười ngắn và trong, như người lấy lại được thứ mà mình không biết đã mất.
Anh đang ngồi một mình trên sân ga số 5, trên chiếc cặp da, cuốn sổ nhỏ trong tay. Khi thấy cô, anh không đứng dậy ngay. Anh nhìn cô một lúc, như người kiểm tra xem ánh sáng có phản chiếu lại một gương mặt thật không, rồi mới đứng lên.
“Anh không nghe thấy gì cả,” anh nói nhanh, trước khi cô kịp mở lời. “Ý anh là… tai anh đã trở lại như cũ. Một bên gần như không còn, bên kia câm lặng.”
“Còn em thì không biết tất cả những chuyện đó có thật không.”
“Anh cũng vậy.” Anh chỉ vào chiếc ghế bên cạnh. “Nhưng anh đã giữ lại một câu. Câu em nói ở Lisbon, bằng tiếng Anh rồi bằng tiếng Ả Rập.”
Cô đỏ mặt. “Có lẽ đó là một giấc mơ.”
“Giấc mơ không làm tay anh run.” Anh đưa tay ra cho cô xem. Rồi anh nói bằng giọng thực tế, căng thẳng, như người đang soạn các điều khoản của một cuộc đình chiến: “Hôm nay anh đi Lisbon. Bác sĩ đang chờ. Và anh không muốn viết cho em những giấc mơ trước khi biết mình có xứng đáng không. Vậy nên hãy làm điều mà đêm qua chúng ta chưa làm: làm quen với nhau như những người đang sống.”
“Nghĩa là trao đổi số điện thoại?”
“Nghĩa là trao đổi thời gian.”
Họ thống nhất các quy tắc, như hai người yêu nhau không muốn phá hủy một thứ lớn hơn mình: không lời hứa nặng nề, không nói chuyện mùa thu và vé tàu. Mỗi tuần một lá thư, trên giấy, không màn hình, vì giấy không dối nhanh như thế. Và vào mùa đông, nếu khi ấy vẫn còn điều gì đáng để gặp lại, họ sẽ gặp nhau ở một thành phố không thuộc về anh cũng không thuộc về cô.
Khi chuyến tàu dài đi Lisbon vào ga, anh xách cặp lên, ngập ngừng ở bậc cửa, bước xuống hai bậc và hôn lên trán cô, ngắn ngủi, không đòi hỏi. “Có người từng nói với anh,” anh thì thầm, “khi nghe thấy em ấy im lặng, đừng ngắt lời.”
Anh vẫy tay với cô từ cửa sổ, và cô không biết mình đứng đó nhìn theo đoàn tàu bao lâu, cho đến khi nó thành một chấm nhỏ.
Một giờ sau, cô ngồi trên chính chiếc ghế ấy, lấy một tờ giấy trắng và cây bút máy mực xanh. Cô viết không suy nghĩ: những gì cô đã nói ở Lisbon và những gì cô chưa nói, tên của cha cô lần đầu tiên sau hai mươi ba năm, viên đá, dòng sông, ba giờ bốn phút. Và ở trên cùng, bằng bàn tay của một người phiên dịch vốn quen với ngày tháng: 28 tháng 10 năm 2026.
Khi viết xong, cô đọc lại và biết rằng mình sẽ không gửi nó. Chưa. Cô gấp tờ giấy, nhét vào cuốn sách giữa trang sáu và trang bảy rồi đứng dậy.
Lá thư đầu tiên đến sau chín ngày. Chiếc phong bì nhẹ, dán tem Bồ Đào Nha, địa chỉ của cô viết bằng nét bút chì ngay ngắn. Cô mở nó trên bậc thang ngôi nhà ở Berlin, vẫn mặc áo khoác, ướt mưa tháng Mười.
“Leila thân mến,
anh đã đến nơi và không biết viết cho em thế nào để khỏi giống một người đang tập dượt một vai diễn. Vậy nên anh viết như anh nói: bằng câu ngắn và có lỗi.
Bác sĩ nói thính giác bên phải của anh cho đến lúc này vẫn ổn định. ‘Cho đến lúc này’ là một cụm từ anh không thích, nhưng anh quyết định hiểu nó như một lời hứa.
Ngôi nhà nhỏ hơn anh nhớ. Ở tầng bốn có một cánh cửa mà anh chưa mở. Anh không biết vì sao. Có lẽ anh đang chờ em.
Hãy viết cho anh về giọng em khi em không phiên dịch.
A.”
Cô đọc trong khi đứng, rồi ngồi xuống chính bậc thang ấy. Cô rút điện thoại ra và gõ cho anh một tin nhắn mà không nghĩ, rồi sực nhớ: không màn hình. Mà anh vốn cũng không có điện thoại, như anh đã nói, vì anh không nghe được cuộc gọi. Cô xóa tin nhắn. Và cô leo lên lầu, viết cho anh ba trang.
Những lá thư trở thành một nghi thức. Hầu như mỗi Chủ nhật lại có một chiếc phong bì Bồ Đào Nha, và mỗi thứ Ba lại có một phong bì xanh rời khỏi hòm thư trên phố Steglitzer. Cô viết cho anh về vị bộ trưởng y tế ở Brussels, người nói một câu dối trá bằng giọng điệu chân thành. Anh viết cho cô về một quán cà phê trong khu phố nơi người ta không nghe thấy gì, về một ông lão cầm tờ báo không ngày tháng, sáng nào cũng ngồi trước cánh cửa xanh, mỉm cười và không nói gì, và về một giai điệu mới đang hình thành trong đầu anh, không có âm thanh: “Anh thấy nó, Leila. Anh thấy nó như người ta thấy mưa sau tấm kính.”
Trong một lá thư có một dòng duy nhất bằng tiếng Ả Rập, nét chữ ngập ngừng như của một đứa trẻ đang học viết: “Sabah al-khair.” Chào buổi sáng. Hôm ấy cô khóc trên bậc thang và viết câu trả lời ba lần.
Vào tháng Mười hai, cô đặt viên đá trong một chiếc bình thủy tinh nhỏ trên bệ cửa sổ căn hộ, nơi nó hứng lấy thứ ánh sáng mùa đông nghèo nàn và trả lại hơi ấm. Và thỉnh thoảng cô nói chuyện với nó, như cha cô đã từng nói chuyện với gỗ.
Vào tuần thứ ba của tháng Mười hai, một chiếc phong bì dày đến. Một tờ giấy ngắn và một tấm vé tàu.
“Leila,
sáu tuần rồi chúng ta viết cho nhau. Và anh không muốn viết thêm những điều mà hai người nên nói với nhau bằng gương mặt.
Tháng Ba bác sĩ sẽ khám lại, và có lẽ sau đó anh sẽ không bao giờ nghe thấy em nữa. Vì vậy anh muốn gặp em trước đó. Anh không xin một lời hứa. Anh xin một ngày.
A.”
Rồi đến tấm vé. Nó không phải vé điện tử. Đó là một mảnh giấy vàng dày với những mép đục lỗ kiểu xưa, và trên đó bằng mực xanh viết: Strasbourg. 16 tháng 1 năm 2027.
Leila từ từ hạ nó xuống. Các nhà ga châu Âu hiện đại đã hai mươi năm nay không in những tấm vé như thế. Còn thứ mực xanh mà Adrian chưa từng có đã khô trên tờ giấy bằng một sự kiên nhẫn dài lâu, như thể nó được viết từ nhiều năm trước khi lá thư đến.
Và ở góc dưới, bằng nét chữ thanh mảnh mà cô biết rõ, có một dòng không hề có trên tờ giấy mà Adrian đã gửi:
“Đừng đến muộn. Mùa đông biết đường của nó. — H.”
Chương 17: Strasbourg
Leila đến sớm hơn Adrian một tiếng, cố ý. Cô muốn nhìn thấy thành phố một mình, trước khi nhìn nó cùng anh. Cô bước xuống nhà ga bằng kính, và không khí tháng Giêng đón cô bằng đôi tay băng giá. Cô đi qua những con phố còn vương dấu vết ngày lễ: những ngôi sao giấy đã tắt đèn trên mặt tiền, bùn tuyết xám bên mép vỉa hè, những quán cà phê có hơi cà phê bốc lên từ cửa sổ.
Tấm vé vàng nằm trong túi áo khoác. Người soát vé đã bấm lỗ rồi trả lại cô như một tấm hộ chiếu bình thường.
Hai giờ chiều, anh đứng trước Nhà thờ lớn. Cô thấy anh từ xa, bên kia quảng trường, trước khi anh thấy cô: chiếc áo khoác xám mới, chiếc cặp da cũ, mái tóc vừa cắt nên trông anh trẻ hơn. Anh ngẩng mặt lên mặt tiền hồng đồ sộ với ngọn tháp thủng lỗ, như ren làm bằng đá, và nhìn nó với sự chăm chú của người đang lắng nghe. Anh không nghe. Anh đọc đá bằng cả cơ thể.
“Anh nghe thấy gì?” cô nói và bước đến cạnh anh.
Anh quay lại, và cả gương mặt anh đổi khác. Trong đó không có sự ngạc nhiên, mà là sự nhẹ nhõm của người đã thử một lời hứa và nhận lại nó còn sống.
“Chiếc xe buýt làm rung chân tháp này. Và phía trên cao, gió lọt vào qua một khe và đi ra qua một khe khác, tạo nên một âm duy nhất.” Anh mỉm cười. “Anh đã chờ em đến để bảo cho anh biết anh có nhầm không.”
“Có thể là ba âm, và anh chỉ nghe được âm đầu tiên.”
“Còn em làm gì với hai âm kia?”
“Em dịch chúng cho anh.”
Họ cùng bật cười trong cùng một khoảnh khắc. Đó là một tiếng cười không có trong lá thư nào.
Họ dành buổi chiều không đích đến. Họ băng qua hết kênh này đến kênh khác trong khu Petite France, giữa những quán cà phê thơm mùi bánh Flammkuchen, những cửa hàng bán xà phòng và đồ sứ, rồi đứng trên một cây cầu nhỏ nhìn xuống làn nước xanh lục thẫm. Anh hỏi cô về mọi thứ, với sự ham hố của người sợ bỏ lỡ một âm thanh: về cha cô và những cây đàn của ông, về Aleppo, về ngày cô quyết định trở thành phiên dịch viên.
“Em muốn biến mất,” cô nói. “Trong nghề phiên dịch, càng giỏi thì càng ít hiện diện. Người ta quên mất rằng có em. Và đó chính là điều em muốn.”
“Vậy có ai quên em không?”
“Anh không quên rằng em ở đó. Từ khoảnh khắc đầu tiên, anh đã không quên.”
Cuối con kênh, khi bóng tối đã buông sớm, họ đi trên một cây cầu dài bằng thép và gỗ bắc qua sông Rhine từ Pháp sang Đức. Gió dưới chân họ rất buốt. Đến giữa cầu, anh dừng lại, ở nơi một đường mảnh trên mặt đất ngăn cách hai quốc gia, và nhìn cô.
“Em đứng ở phía Đức. Còn anh ở phía Pháp.”
“Còn đường ranh giới?”
“Đường ranh giới không thuộc về ai.”
Anh đặt chân lên đường vạch. Rồi anh đưa tay lên mặt cô và dừng lại cách đó một phân, xin phép bằng ánh mắt, như những người câm vẫn làm. “Anh được phép không?”
Cô gật đầu. Anh không chạm vào má cô. Anh đặt lòng bàn tay ấm lên cổ cô, ngay chỗ giọng nói đập. “Nói đi,” anh thì thầm.
“Em nói gì bây giờ?”
“Gì cũng được.”
“Anh điên rồi.”
Từ ấy rung lên dưới những ngón tay anh, và anh nhắm mắt. Anh ở yên như thế rất lâu, rồi nói rất khẽ: “Đây là giọng em khi em không phiên dịch. Nó rung ít hơn và trầm hơn. Như thể nó đang ngồi.”
Sau đó cô không nhớ ai đã hôn ai. Cô chỉ nhớ cái lạnh bỗng biến mất, nhịp cầu khẽ rung dưới họ vì một đoàn tàu xa, và đôi tay anh, không chạm vào mặt cô như người ta chạm, mà như người ta đọc.
Khách sạn cũ, những bức tường gỗ thở theo từng bước chân, và căn phòng nhỏ dưới mái nhà có một cửa sổ nhìn ra những mái nhà ướt của thành phố. Họ không nói nhiều. Leila thấy Adrian thích học mọi thứ theo trình tự, không vội vã, và anh biến mỗi cái chạm thành một câu mà người ta đọc chậm rãi. Anh thấy rằng giọng cô, khi cô quên quan sát chính mình, trở thành một thứ ngôn ngữ không cần đến tai.
Giữa đêm, trong bóng tối, cô hỏi anh: “Anh có sợ không?”
“Sợ gì?”
“Sợ tháng Ba.”
Anh không đáp ngay. “Có.”
Rồi anh kể cho cô, bằng giọng vỡ ra, những điều anh chưa viết trong thư: tai phải sẽ tắt hẳn giữa tháng Ba và tháng Tư. Không có cách chữa. Sau đó: tĩnh lặng.
“Vậy anh sẽ làm gì?”
“Viết. Sống ở Lisbon. Học ngôn ngữ ký hiệu.” Anh ngừng lại. “Và rời xa em.”
Leila ngồi bật dậy trên giường. “Rời xa em?”
“Anh không muốn em sống với anh một cuộc sống mà em phải dịch cả thế giới cho anh. Cả đời em đã mang lời của người khác. Anh sẽ không là một câu nói nữa mà em phải mang.”
“Và ai cho anh quyền quyết định em mang gì?”
“Anh không quyết định thay em.” Anh bất giác cao giọng, vì anh không còn điều chỉnh được âm lượng giọng mình. “Anh đang bảo vệ em.”
“Khỏi cái gì? Khỏi anh sao?” Cô bước ra khỏi giường và nhặt chiếc váy trên sàn, đôi tay run rẩy. “Anh làm điều mà người đàn ông nào từng yêu em cũng đã làm: anh quyết định rằng em yếu đuối, rồi tự hào về sự hy sinh của mình.”
“Đừng nói về anh như thể anh là bất kỳ người đàn ông nào!”
“Và anh đừng nói về em như thể em là một nghề nghiệp!”
Một sự im lặng đặc quánh. Anh nhìn chằm chằm vào miệng cô, như anh nhìn mọi thứ khi sợ bỏ lỡ điều gì, nhưng trong mắt anh có một điều gì đó vỡ ra.
“Anh không muốn…”
“Có chứ, anh muốn.” Cô lau mặt bằng mu bàn tay. “Anh đọc miệng em để hiểu, nhưng anh không nghe điều em không nói. Em không muốn làm người chăm sóc cho một kẻ bất lực. Em muốn là một người phụ nữ yêu một người đàn ông, dù anh ấy điếc. Chỉ có thế.”
“Em có biết nói điều đó em dũng cảm đến nhường nào không? Bởi vì em chưa bao giờ sống trong một ngôi nhà có sự tĩnh lặng trú ngụ, và chưa bao giờ mệt mỏi vì nó.” Anh cũng đứng dậy và mò mẫm trong bóng tối tìm áo khoác. “Xin em đừng hứa với anh điều gì em không thể bảo đảm.”
“Em có hứa gì với anh đâu.”
“Chính vậy.”
Vài phút sau anh đã mặc xong, xách chiếc cặp da và đứng ở cửa. “Anh sẽ viết cho em. Vào tháng Ba. Khi anh biết mình có thể là gì, mình muốn là gì.”
“Đừng viết nếu đó sẽ là lời từ biệt.”
“Sẽ không phải.”
Anh khép cửa khẽ khàng, và cô nghe thấy những bước chân anh trên cầu thang gỗ, xa dần rồi tắt lịm.
Sáng hôm sau, trước khi quay lại nhà ga, Leila lục các túi áo khoác và không thấy tấm vé vàng trong túi phải. Nó nằm ở túi trái, trái với thói quen của cô, mặt sau úp lên. Ở mặt sau, bằng mực xanh, có hai dòng mà tối hôm trước chưa hề ở đó:
“Chuyến đi: Strasbourg. 16 tháng 1 năm 2027.
Chuyến về: Lisbon. 27 tháng 10 năm 2032.”
Và bên dưới, nhỏ như một nhịp đập muộn màng, bằng nét chữ không phải của Adrian cũng không phải của Y., mà mềm hơn và đầy đặn hơn, một bàn tay chưa hiện diện đã viết:
“Em cũng sẽ chờ chị. — L.”
Chương 18: Sự im lặng
Tháng Giêng trôi qua, và tuyết ở Berlin tan chậm rãi, như đang do dự. Leila từ Strasbourg trở về với một cơ thể biết điều mà một tuần trước nó chưa biết, và với một trí óc từ chối tin vào điều ấy.
Thứ Ba đầu tiên, cô không viết. Cô tự nhủ rằng mình muốn cho anh thời gian. Thứ Ba thứ hai, cô viết hai dòng rồi xé đi. Thứ Ba thứ ba, cô bỏ vào hòm thư trên phố Steglitzer một chiếc phong bì xanh, bên trong chỉ có một trang: “Em không muốn cãi nhau với anh. Em chỉ muốn biết anh còn sống.” Và không có gì gửi lại.
Cô mở điện thoại mỗi giờ mà không có lý do, lướt ngón tay trên danh bạ rồi dừng lại ở chữ cái mà dưới đó không có ai. Những tuần ấy thư từ đến rất nhiều: giấy mời của Bộ Y tế Bỉ tới một hội nghị ở Brussels, một hợp đồng một năm từ văn phòng dịch thuật, tấm thiệp của một đồng nghiệp cũ ở Madrid. Mọi thứ, trừ nét chữ màu xám bút chì.
Ở Brussels, trong buồng phiên dịch bằng kính, sau một chiếc micro nhỏ, một điều chưa từng xảy ra với cô đã xảy ra. Một vị bộ trưởng nói về “sự minh bạch”, và cô chuyển câu ấy sang tiếng Anh với sự nhẹ nhàng đã thuần thục, rồi cô khựng lại. Ba giây, khoảng im lặng dài nhất từng được ghi lại về cô trong mười năm, vì cô nhận ra vị bộ trưởng đang nói dối, và lần đầu tiên cô nghe thấy cái khoảng trống nhẵn thín mà Adrian từng nói đến.
“Sự minh bạch…” cuối cùng cô nói, và tiếp tục. Trong giờ nghỉ, cô ngồi xuống cầu thang thoát hiểm và khóc không thành tiếng.
Vào chiều ngày mồng năm tháng Ba, phong bì đến. Nó nhẹ, dán tem Bồ Đào Nha, nhưng nét chữ không còn ngay ngắn: hơi nghiêng, như thể bàn tay vừa mới học viết mà không có thính giác. Cô mở nó khi đứng trong hành lang tối và quên bật đèn.
“Leila,
anh biết em đang giận, và anh biết em có quyền ấy. Anh không biện minh cho những gì anh đã nói ở Strasbourg, vì nó vẫn đúng, và những gì em nói cũng vẫn đúng. Cả đời anh chưa học được điều này: rằng hai người đều có thể đúng mà không ai tìm được đường đến với người kia.
Hôm qua anh được khám. Tai phải đã tắt. Anh không nghe thấy bác sĩ khi ông nói điều đó. Anh đọc nó từ môi ông, như anh đọc em.
Anh đang học ngôn ngữ ký hiệu với một cô giáo nghiêm khắc, người viết cho anh trên giấy gói bánh mì vì giấy trong sổ đã hết. Và anh viết một giai điệu mà anh không nghe thấy; anh thấy nó trên giấy, như em thấy mưa sau tấm kính.
Xin em đừng viết cho anh một thời gian. Không phải vì anh không muốn câu trả lời của em, mà vì nếu đọc nó bây giờ, anh sẽ chạy đến với em, và em xứng đáng với một người đàn ông đến với em bằng chính đôi chân mình, không phải trong tuyệt vọng.
Anh sẽ trở lại khi anh biết cách.
A.”
Cô đọc hai lần. Rồi cô ngồi xuống sàn trước cửa sổ và lấy viên đá ra khỏi chiếc bình thủy tinh. Nó hơi nóng trong tay cô, như thể nó biết.
Cô không viết cho anh. Đó là câu khó nhất mà trong đời cô đã không nói. Cô trải qua đêm ấy với tờ giấy trống, rồi tự nhủ: Nếu người này yêu người kia, họ sẽ không lạc mất nhau. Và khi nói ra điều đó, cô biết rằng mình cũng đang nói dối, như mọi người vẫn tự lừa dối mình khi sự thật quá lớn để gánh.
Tháng Tư rồi tháng Năm trôi qua, và vào tháng Năm, Leila nhận hợp đồng một năm, không phải vì ham muốn, mà vì cô không tìm được lý do để từ chối. Cô đi lại giữa Berlin, Brussels và Geneva, sống trong những khách sạn có giường và buổi sáng giống hệt nhau. Mỗi tối, cô mở một cuốn sổ nhỏ và viết vào đó tên cho những điều cô chưa nói: Con chưa nói với cha rằng con cần cha. Con chưa nói với mẹ rằng con giận cái chết của mẹ. Em chưa nói với Adrian rằng em cũng sợ.
Vào một đêm tháng Sáu nóng bức, trong một phòng khách sạn ở Geneva, cô lấy từ túi ra cuốn sách cũ đã đóng gần một năm, và lật cho đến khi đến trang sáu và trang bảy. Lá thư của cô không có ở đó. Ở đó là một tờ giấy vàng gấp lại, mép hơi cháy xém, với nét chữ cô biết rõ:
“Con sẽ không thể để anh ấy chết một mình trong tĩnh lặng.”
Cô nhét cuốn sách lại vào túi và tự nói thành tiếng, lần đầu tiên sau nhiều tháng: “Không. Lần này mình sẽ chờ.” Và cô ngủ thiếp đi.
Buổi sáng, cô thấy ở trang sáu và bảy không còn tờ giấy vàng cũng không còn lá thư cũ của mình. Những trang giấy trắng và sạch, và giữa chúng là một dấu nhỏ như dấu vân tay. Trên bàn đầu giường, trong một khách sạn mà cô không biết, là một tách cà phê nóng cô không gọi, và bên cạnh tách là một miếng bánh mì gấp lại trên chính nó như một tờ giấy. Cô mở nó ra. Bằng bút chì mảnh, với nét chữ cô chưa từng thấy, ở đó có dòng chữ tiếng Pháp:
“Lá thư của chị đã đến nơi. Đừng lo. Em đang giữ nó. — Lúcia.”
Chương 19: Câu đầu tiên bằng giọng của tôi
Mùa thu đến sớm ở Geneva, và trong gian phòng xám nơi Leila đã phiên dịch hàng trăm phiên họp, chẳng có gì thay đổi ngoài cách cô đứng ở đó.
Phiên họp tháng Chín năm 2027 bàn về tình cảnh người tị nạn Syria ở châu Âu: một ủy ban gồm ba vị bộ trưởng, các đại biểu và luật sư, một chiếc bàn dài với những micro đen, và trên ghế nhân chứng là một người phụ nữ Syria khoảng năm mươi tuổi, đội khăn xám, hai tay đan vào nhau trên một chiếc túi nhỏ, như thể bà đang giữ chặt cuộc đời mình.
Leila ngồi trong buồng kính và chuyển lời người phụ nữ sang tiếng Anh với sự chính xác dễ dàng. Sau ba phút, người phụ nữ nói một câu làm thay đổi tất cả:
“Trước khi bước lên thuyền, tôi đã không từ biệt mẹ tôi. Tôi bảo bà là tôi ra chợ.”
Leila không dịch. Micro vẫn mở, và cả phòng nghe thấy một sự im lặng dài. Vị chủ tọa nhìn về phía buồng phiên dịch. Sau tấm kính, kỹ thuật viên thì thầm: “Chị ổn chứ?”
Leila nói bằng tiếng Anh, bằng thứ giọng mà cô đã quên: “Tôi bảo bà là tôi ra chợ. Và bà ngồi chờ tôi với bữa tối.”
Đó không phải bản dịch. Đó là câu nói của chính cô. Rồi cô kết thúc phiên họp với sự trung lập được yêu cầu, không sai một lỗi nào, nhưng cô biết có điều gì đó đã kết thúc.
Sau phiên họp, trưởng văn phòng gọi cô vào căn phòng kính của ông, một người đàn ông lịch thiệp khoảng sáu mươi tuổi, như mọi vị trưởng văn phòng. “Leila, cô là người giỏi nhất chúng tôi có. Những gì xảy ra hôm nay sẽ không ai trách cô. Nhưng cô ổn không?”
“Tôi ổn hơn bất kỳ lúc nào trong mười năm qua.”
“Nghe không giống chuyên nghiệp.”
“Vì nó không chuyên nghiệp.” Cô ngồi xuống với nụ cười bình thản. “Tôi xin thôi việc vào cuối tháng. Tôi sẽ không bỏ hợp đồng giữa chừng, nhưng xin đừng gia hạn.”
“Vậy cô sẽ làm gì?”
“Viết. Những gì tôi chưa dịch.”
Đêm ấy, cô đi bộ không đích đến qua các con phố Geneva. Bên hồ Geneva, những ánh đèn chao đảo phản chiếu trên mặt nước đen, và không khí mát và nhẹ như hơi thở đầu tiên sau một thời gian dài chết đuối. Trong một hiệu văn phòng phẩm gần nhà ga, cô mua một cuốn sổ bìa da nâu, ngồi trên một chiếc ghế gỗ bên hồ và mở trang đầu tiên.
Lần đầu tiên sau mười năm, cô ngồi trước một khoảng trống không đòi hỏi ở cô một câu nào. Cô thử bắt đầu bằng Aleppo. Cô viết: “Cha tôi là thợ làm đàn oud.” Rồi cô gạch đi: một câu đúng mà chết, như những câu tiểu sử vẫn viết. Cô thử lại: “Trong nhà chúng tôi có mùi gỗ óc chó.” Gần hơn, nhưng chưa phải. Và cô viết câu thứ ba, như nó đến đầu lưỡi cô khi cô không để ý:
“Cha tôi hỏi gỗ, và gỗ trả lời.”
Cô nhìn câu ấy rất lâu. Cô nhận ra mình đang mỉm cười.
Tháng Mười, cô trở về Berlin. Cô viết mỗi ngày từ sáu giờ sáng đến trưa, rồi đi dạo hai tiếng ở công viên Tiergarten và viết thêm một tiếng nữa. Cô không nói với ai rằng mình đang viết. Công việc ấy không có tấm gương, và đó là điều đẹp nhất ở nó. Cô viết về xưởng đàn, giàn hoa nhài và dòng sông, về mẹ cô, người hát cho nước nghe để nó chảy chậm lại, và về viên đá. Và cô phát hiện một điều kỳ lạ: mỗi khi cô viết một câu chân thật, viên đá trong chiếc bình thủy tinh bên cửa sổ trở nên nóng, và mỗi khi cô viết một câu gượng gạo, nó vẫn lạnh như mọi hòn sỏi. Viên đá trở thành la bàn của cô.
Vào thứ Ba cuối cùng của tháng Mười một, khi cô từ công viên Tiergarten về với chiếc áo khoác ướt, cô thấy trong hòm thư một chiếc phong bì nặng bằng giấy màu kem, dán tem Bồ Đào Nha, địa chỉ của cô viết bằng nét chữ đẹp mà cô không biết. Cô lên lầu và mở nó trên bàn. Bên trong không có lá thư nào. Đó là một tấm thiệp in mực vàng, với khung là những cành cây mảnh, và ở trên cùng là hình một ngôi nhà có cánh cửa xanh:
Ông bà Marques
trân trọng kính mời quý khách đến dự lễ cưới của con gái
Lúcia
và
ông Adrian Valmont
Thứ Bảy, ngày 11 tháng 12 năm 2027 — Lisbon
Tấm thiệp rơi khỏi tay cô xuống bàn. Trong lời mời chẳng có điều gì đau buồn: nét chữ đẹp, giấy sạch, và không ai viết vào đó điều gì cay nghiệt. Cũng chẳng có gì ngạc nhiên, vì từ đêm đầu tiên trong ngôi nhà Rua das Flores, cô đã biết người phụ nữ này tồn tại. Nỗi đau sâu nhất là lời mời lại lịch sự, như thể nó nói: Chúng tôi ở đây. Chúng tôi không quên chị.
Ở mặt sau, bằng bút chì mảnh, có một dòng tiếng Pháp:
“Hãy đến. Anh ấy không biết em đã gửi nó. — L.”
Và khi Leila quay về phía cửa sổ, cô thấy viên đá trong chiếc bình thủy tinh bỗng phủ một lớp hơi băng mỏng. Nó không còn nóng, không còn ấm.
Nó lạnh như cái chết.
Chương 20: Lúcia, bằng giọng của chị ấy
Tôi bảy tuổi khi lần đầu tiên vẽ Leila, và tôi không biết cô ấy tên là Leila.
Bà ngoại tôi, người đàn bà góa sẽ bán ngôi nhà ở Rua das Flores cho một người đàn ông xa lạ, cho phép tôi sau bữa trưa lên tầng bốn, đến căn phòng có cánh cửa trắng không tay nắm. Tôi chưa bao giờ mở cửa. Tôi ngồi trên ngưỡng cửa với cuốn sổ và những cây bút, và cánh cửa tự hé ra một nửa khe, tôi nhìn thấy thứ ánh sáng vàng không đến từ ô cửa sổ nào, và tôi vẽ.
Tôi vẽ một người phụ nữ ngồi trên chiếc ghế ở nhà ga. Đôi khi cô ấy cười, và trong lòng cô ấy có một viên đá. Tôi luôn quên vẽ vết sẹo cho cô ấy. Và sáng hôm sau, tôi phát hiện vết sẹo đã được thêm vào bức tranh, bằng nét nhẹ hơn, như thể có ai đó sửa cho tôi. Có lần tôi hỏi bà: “Đây là ai vậy bà?” Bà ngắm bức vẽ rất lâu và nói với giọng không chút ngạc nhiên: “Đó là người mà ngôi nhà này đang chờ.”
Khi bà mất, tôi tìm thấy trong ngăn kéo bàn của bà một viên đá xám nhẵn có đường vân trắng và một mảnh giấy nhỏ viết bằng mực xanh mảnh: “Gửi cháu gái của em: Hãy trao nó cho người cháu yêu, khi thời điểm đến.” Tôi không biết ai đã viết, và không biết phải trao cho ai.
Mùa xuân năm 2027, tôi dạy vẽ cho trẻ em trong khu phố ở một xưởng nhỏ bên sông Tejo và sống một mình trong căn hộ phía trên một tiệm bánh. Vào một buổi sáng tháng Tư, tôi thấy anh.
Anh đi trên phố như người ta đi qua một cái giếng. Anh không mù và không bệnh, nhưng trong dáng đi của anh có điều gì như sự lắng nghe thường trực mà không nghe thấy gì. Anh dừng lại ở mỗi cột trụ, mỗi bức tường, và đặt tay lên đó một lúc. Trong tay anh là một cuốn sổ nhỏ, anh thỉnh thoảng viết vào đó bằng bút chì rồi lại tẩy đi.
Tôi nhận ra điều bao quanh anh: chỗ trống bên cạnh anh, dành cho một thân thể khác. Anh là người đàn ông mang theo trong từng bước chân một chiếc ghế trống. Ngày đầu tiên, tôi viết cho anh trên một mảnh giấy gói bánh mì: “Chào buổi sáng. Bánh mì còn nóng.” Anh không đáp. Tuần thứ ba, tôi thấy trên ngưỡng cửa tiệm bánh một mẩu giấy của anh: “Cảm ơn cô. Tôi không biết tên cô.” Tôi viết: “Lúcia.” Và anh viết: “Một cái tên đẹp. Nhưng tôi đang tìm một giọng nói khác.”
Tôi không giận. Tôi tự nhủ, người tìm một giọng nói cần có ai đó ở gần mình cho đến khi tìm thấy nó. Tôi không biết rằng mình đang tự lừa mình bằng một nửa sự thật. Vì tôi cũng muốn anh.
Tôi yêu anh chậm rãi, như người ta học một ngôn ngữ. Tôi học cách đặt tay lên vai anh khi anh bước vào để không làm anh giật mình, tôi học vài ký hiệu từ cô giáo nghiêm khắc của anh, và tôi dạy anh vẽ những gì anh không nghe thấy: tôi vẽ cho anh âm thanh của quán cà phê buổi sáng bằng những hình khối nhỏ dày đặc, mưa bên cửa sổ, sông Tejo lúc triều lên triều xuống.
Ban đêm, khi anh ngủ, anh thì thầm một cái tên duy nhất. Lần đầu tôi tưởng đó là đêm. Rồi tôi biết. Tôi không hỏi anh và không khóc. Tôi ngồi trong bóng tối bên anh, nhìn gương mặt anh và tự nhắc lại điều bà ngoại tôi vẫn hay nói: Có những cánh cửa người ta để ngỏ cho những người sắp đến.
Chúng tôi cưới nhau ngày 11 tháng 12 năm 2027 trong một nhà thờ nhỏ bên sông. Hai tuần trước đó, tôi làm một việc mà không ai biết. Tôi lấy tấm thiệp mời mà cha tôi cho in ở nhà in trong khu phố và viết địa chỉ của Leila lên đó bằng tay mình, như Adrian đã viết nó lên một chiếc phong bì mà anh tưởng tôi sẽ không bao giờ thấy: phố Steglitzer, Berlin. Tôi không muốn làm đau và cũng không muốn chiến thắng. Chuyện đơn giản hơn: nếu có ai gửi cho tôi lời mời đến lễ cưới của một người đàn ông tôi yêu mà chưa từng thú nhận tình yêu của mình, tôi muốn có ai đó báo cho tôi biết trước khi tôi đọc nó trên báo. Tôi thêm vào mặt sau một dòng tiếng Pháp và ký bằng một chữ cái duy nhất.
Rồi đến đêm trước lễ cưới. Adrian ngồi dưới nhà với anh trai tôi, dựng ghế. Trên giường tôi, bên trên chiếc váy cưới trắng thêu xanh mà mẹ tôi đã may, là một tờ giấy vàng dày có mép đục lỗ, thứ người ta đã không dùng suốt nửa thế kỷ. Một tấm vé tàu.
Hành khách: Lúcia Marques.
Điểm đến: Ga chưa từng được gọi tên.
Giờ đến: 27 tháng 10 năm 2031.
Và bên dưới, bằng cùng thứ mực xanh: “Và người vợ của Adrian… người sẽ cưới anh ấy vào ngày mai.”
Tôi không kêu lên và không ngồi xuống. Tôi đọc ngày ấy hai lần và tính, như người phụ nữ tính xem mình còn lại bao nhiêu ngày. Bốn năm, trừ sáu tuần. Tôi nhìn ra cửa sổ, những mái nhà ướt của Lisbon, và trong ánh vàng buổi chiều không đến từ mặt trời, tôi thấy ở cuối con hẻm một đoàn tàu cũ đang đỗ, với những toa gỗ và không có ai bên trong.
Tôi không tự hỏi: Mình có nên rút lui không? Đó là điều người ta làm khi tin rằng có thể tránh số phận. Tôi đặt cho mình một câu hỏi khác, thành thật hơn: Với bốn năm, mình muốn làm gì? Tôi mở cuốn sổ nhỏ và viết trên trang cuối bằng bút chì một câu duy nhất, vì tôi đã học từ Adrian rằng những câu không được viết ra sẽ chết: “Tôi sẽ hạnh phúc.” Và tôi quyết định mình sẽ làm gì với viên đá: tôi sẽ giữ nó cho đến khi đến lúc, rồi trả lại cho dòng nước.
Rồi tôi đi xuống. Anh đang đứng giữa những chiếc ghế, mỗi tay một chiếc, và đọc môi anh trai tôi. Khi thấy tôi, anh ngẩng đầu, và gương mặt anh đổi khác như gương mặt một người đang nghe. “Em lên trên đó à?”
“Em chọn xem ngày mai mặc gì.”
“Và em chọn xong chưa?”
Tôi bước đến bên anh và đặt tay lên ngực anh, nơi đập thứ mà anh không nghe thấy, và nói rõ ràng để anh đọc môi tôi không sai: “Em đã chọn ở lại.”
Anh không biết tôi đang nói với anh điều lớn hơn ngày mai. Anh cười, hôn lên trán tôi rồi quay lại với những chiếc ghế. Tôi đứng yên trong hành lang ấm, trong túi áo váy là một tờ giấy vàng ghi tên tôi và ngày tôi chết, và ở xa tận Berlin, một chiếc phong bì màu kem đang chờ được mở ra.
Chương 21: Đứa trẻ chờ đến thứ Năm
Bằng giọng của Ella
Tôi không còn nhớ mình đã bắt đầu từ lúc nào. Tôi chỉ biết rằng tôi ngồi trên một chiếc ghế ở nhà ga Santa Apolónia, trong chiếc áo khoác xanh lá, con gấu nằm trong lòng, và nhà ga thì rộng và lạnh. Người ta đi ngang qua với va-li của họ, và không ai nhìn tôi. Tôi không sợ, vì những đứa trẻ biết cách quay về thì không biết sợ.
Một ông lão mặc áo khoác đen rộng hơn người hai cỡ ngồi xuống chiếc ghế cạnh tôi và mở một tờ báo ra. Chúng tôi không nhìn nhau. Một lúc sau, ông nói mà không ngẩng mắt: “Thứ Năm. Con sẽ chờ đến thứ Năm.”
“Con biết,” tôi nói.
“Và con có biết vì sao không?”
“Vì những người đi qua vào thứ Năm là đi qua vì một điều gì đó.”
Ông mỉm cười một nụ cười nhỏ làm ông trông mệt mỏi. Rồi ông đứng dậy và để tôi lại một mình, và một người đàn ông mặc đồng phục đến hỏi tôi thuộc về ai. Tôi lấy từ túi áo khoác ra tờ giấy vẫn luôn ở đó, một tờ giấy gấp lại, trên đó bằng mực xanh có một chữ duy nhất: Nour. Người đàn ông đọc nó và không hỏi thêm.
Nhà nuôi trẻ nằm trên một ngọn đồi xa trung tâm Lisbon, một ngôi nhà trắng cũ với khu vườn nhỏ và hàng rào sắt đen. Người ta gọi tôi là Ella vì không tìm thấy hồ sơ nào cho cái tên Nour. Sơ Mariana, người quản lý, mỗi sáng nói với tôi: “Ella, vào ăn sáng nào,” và tôi đi. Tôi không sửa lời sơ. Những cái tên có thể có nhiều gương mặt. Tôi ngồi trên bậc cuối cùng của cầu thang đá, con gấu trong lòng, nhìn hàng rào.
Và ban đêm, Lúcia đến. Vào nửa đêm, ánh đèn trong phòng ngủ lớn, nơi mười lăm chiếc giường đối diện nhau, tối đi một chút, và rồi tôi thấy chị ngồi bên mép giường mình, trong chiếc váy trắng thêu xanh, một cuốn sổ nhỏ trong tay.
“Tên thật của con là gì?” chị hỏi tôi vào đêm đầu tiên.
“Nour.”
“Và tên thứ hai của con?”
“Tên mà người ta đặt cho con.”
Chị mỉm cười. “Con hiểu nhiều hơn một đứa trẻ nên hiểu.”
“Con không phải đứa trẻ. Con còn mang theo một người nữa.”
Chị cầm chiếc tai rách của con gấu và nhẹ nhàng lật nó ra, rồi lấy trong túi váy một sợi chỉ đỏ và một chiếc chìa khóa đồng nhỏ có chữ L. Chị buộc chìa vào sợi chỉ và nhét vào lớp bông trong tai gấu, rồi khâu vết rách lại bằng hai mũi nhỏ. “Khi anh ấy đến, anh sẽ tìm thấy cánh cửa. Khi đó con biết mình phải làm gì.”
“Và ai sẽ đến?”
“Một người đàn ông mang theo một chiếc ghế trống.”
Lúc ấy tôi không hiểu câu nói đó, nhưng tôi giữ lại, như tôi giữ mọi câu có ý nghĩa. Và mỗi đêm sau đó, chị ngồi dưới chân tôi và vẽ không một tiếng động, và khi sáng ra tôi nhìn, trên gối tôi có một tờ giấy vẽ gương mặt một người phụ nữ đang cười, trong lòng có một viên đá. Và lúc nào cũng thiếu vết sẹo.
Vào thứ Năm đầu tiên của tháng Mười hai, tôi ngồi như mọi khi trên bậc cuối cùng của cầu thang. Tôi thấy anh đi trên phố bên ngoài hàng rào: áo khoác xám, chiếc cặp da cũ, một cây bút chì trong túi. Anh dừng lại ở mỗi cột trụ, mỗi bức tường và đặt tay lên đó một lúc. Rồi anh đi tiếp, rồi lại dừng.
Tôi nhận ra anh ngay. Tôi không cần phải nhận ra, vì tôi biết anh từ đầu. Từ nhà ga ở nước Đức, từ toa tàu, từ làn nước. Anh dừng lại trước hàng rào và nhìn những đứa trẻ trong vườn và nhắm mắt như người đang lắng nghe. Tôi không nhúc nhích.
Rồi anh mở mắt và nhìn thấy tôi.
Trên gương mặt anh không có sự ngạc nhiên. Có điều đã từng có trên mặt anh trong toa tàu, khi anh đọc tấm vé của mình: một người đàn ông đứng bên mép một điều lớn hơn mình và biết rằng mình sẽ không lùi. Tôi đưa tay qua những thanh hàng rào và mở lòng bàn tay, như thể tôi đang dâng cho anh một thứ gì. Trong đó chẳng có gì. Đó chính là món quà.
“Papa,” tôi nói bằng tiếng Pháp. “Cuối cùng ba cũng tìm thấy con rồi.”
Anh khóc. Không một âm thanh nào thoát ra từ anh, nhưng nước mắt chảy thẳng xuống má, như thể chúng đã chờ buổi sáng này suốt nhiều năm. Anh bước lại gần và cúi xuống cho đến khi mặt anh ngang với mặt tôi, và nhìn môi tôi để đọc.
“Con biết ba sao?”
“Dạ biết.”
“Làm sao con biết?”
“Con đã thấy ba trong đoàn tàu.”
Tôi rút từ túi áo khoác ra một tờ giấy khác mà tôi luôn mang theo, không biết ai đã nhét nó cho tôi từ lúc nào, và mở ra trước mặt anh. Trên đó là nét chữ bút chì của anh: “Gửi con gái Ella, nhân sinh nhật lần thứ bảy: Đừng sợ khi ba không ở đó. Ba sẽ biết cách tìm con.” Và ở dưới là ngày tháng bằng mực xanh: 27 tháng 10 năm 2032.
“Mười tháng nữa,” anh thì thầm.
“Ba sẽ viết nó khi ba biết cách.”
Anh lau mặt bằng tay rồi đưa nó cho tôi qua những thanh hàng rào. Tôi nắm lấy. Bàn tay ấy ấm và hơi ráp, mang mùi gỗ, bút chì và đất.
“Ba không biết làm cha là thế nào.”
“Con cũng không biết làm con gái là thế nào.”
Anh bật cười, một tiếng cười ngắn và trong, như thể nó đã bị nhốt trong một chiếc bao từ lâu.
Mọi chuyện kéo dài nhiều tháng. Giấy tờ đến, rồi câu hỏi, rồi những cuộc viếng thăm, và anh đến mỗi thứ Năm, rồi mỗi ngày, ngồi bên tôi trên bậc cuối cùng mà không nói gì. Đôi khi anh vẽ vào sổ cho tôi những điều anh không nghe được: giọng sơ Mariana khi gọi lũ trẻ, một nét tròn màu vàng. Và gió trong vườn, một nét lượn sóng màu xanh.
Vào buổi sáng cuối cùng ở nhà nuôi trẻ, khi tôi xách chiếc túi nhỏ và bước xuống cầu thang đá mà tôi đã ngồi quá lâu, sơ Mariana đứng ở cửa và gập cuốn sổ lớn của nhà lại, đôi tay hơi run. “Ella, trước khi con đi… có điều gì đó lạ trong cuốn sổ.”
Tôi không đáp. Tôi đã biết. Sơ mở trang ghi ngày tôi đến, nơi mỗi đứa trẻ có tên, ngày và người đưa đến. Tôi đặt ngón tay lên dòng cuối cùng, ở cột “Ra đi”, và thấy trước mắt mình thứ mực xanh mảnh khô lại trên giấy, không có bút và không có bàn tay nào:
“Hoàn tất nhận con nuôi: ngày 27 tháng 10 năm 2032.”
Sơ Mariana vội đóng cuốn sổ, lẩm bẩm một lời cầu nguyện và không nhìn tôi. Còn tôi mỉm cười và bước ra ánh nắng, nơi một người đàn ông đang chờ tôi ở hàng rào, một tay cầm chiếc cặp da, tay kia để trống và mở ra.
Chương 22: Người đàn ông không còn cần gậy
Vào buổi sáng ngày 27 tháng 10 năm 2032, trước bình minh, Adrian thức dậy vì một âm thanh anh không biết. Đó không phải là âm thanh theo nghĩa mà con người vẫn biết. Đó là một rung động chậm rãi trong xương phía sau tai phải, nơi hai năm trước người ta đã cấy một thiết bị nhỏ.
Anh mò tay lên bàn đầu giường và đặt bộ xử lý âm thanh lên đầu, và sự tĩnh lặng trở thành một tiếng ù mảnh, rồi thành một ngôi nhà. Anh nghe thấy cánh cửa xanh dưới nhà kẽo kẹt, nghe Ella trong phòng nói tiếng Pháp với con gấu, nghe trong bếp những giọt nước từ vòi rơi xuống đĩa, theo nhịp ba bốn vấp ở phách thứ ba. Anh mỉm cười. Đó là một nhịp điệu anh biết.
Anh không phải giải thích cho ai biết thính giác của mình đã trở lại một phần như thế nào. Ốc tai điện tử đã được cấy cho anh năm 2030 ở bệnh viện Santa Maria, nhờ sự thúc ép của Lúcia, người đã lôi anh đến gặp các bác sĩ và thuyết phục anh rằng điếc không phải là một vinh dự. Anh chưa bao giờ thú nhận với chị rằng mình đã sợ. Chị đã mất trước khi anh học được cách nói với chị cảm ơn.
Anh xuống bếp, pha cà phê và đặt bánh mì và mứt trước mặt Ella. Và trước khi ngồi xuống, anh nghe từ trên lầu một tiếng gõ, rồi một bước chân. Một tiếng gõ, rồi một bước. Một cây gậy trên những bậc thang gỗ.
Anh đờ người, tách cà phê trong tay. “Ở lại đây,” anh nói bình thản với Ella. Cô bé ngẩng đầu khỏi con gấu và nhìn anh, như người đã biết. “Là ông ấy đấy, Papa. Ba lên đi. Ông ấy đang đợi ba.”
Anh đứng trong căn phòng ở tầng bốn, bên ô cửa sổ không còn mù. Ánh sáng ban mai lần đầu tiên rọi lên những bức tường trắng, và Người Tóc Bạc đứng giữa tia nắng, chống trên cây gậy đen có tay cầm bằng đồng. Nhưng ông không còn như trước. Những đường viền thân thể ông đang tan ra, chiếc áo khoác xám của ông nhẹ hơn không khí, và trên mặt ông có điều gì như một bức tranh đang từ từ bị rút đi màu sắc. Vậy mà ông vẫn mỉm cười.
“Ông đang biến mất,” Adrian nói.
“Ừ. Và tôi muốn biến mất ở đây.” Ông ngồi lên cây dương cầm mà không phát ra một âm nào. “Trong căn phòng có hoàng hôn, tôi đã nói với cậu rằng tôi là điều cậu sẽ trở thành nếu cậu yêu rồi lại im bặt. Tôi là một phiên bản đã không viết. Trong dòng thời gian mà tôi đến từ đó, Leila chỉ đến Lisbon khi gần như mọi thứ đã mất. Cậu đã gửi cho cô ấy ở Strasbourg một câu nói sai, rồi cậu thôi không gửi nữa. Và khi cưới Lúcia, cậu đã không nói với Leila rằng cậu cưới. Và khi Lúcia mất, cậu tự chôn mình.”
“Và tôi đã làm gì?”
“Sửa một cây dương cầm. Mỗi ngày. Tôi đã sửa rất nhiều thứ. Nhưng tôi chưa bao giờ dám nói câu ấy.”
“Câu nào?”
Ông khó nhọc đứng lên và bước đến gần anh, cho đến khi hai gương mặt cách nhau một sải tay. “Leila không giận cậu vì cậu rời bỏ cô ấy ở Strasbourg. Cô ấy giận vì cậu không nói với cô điều cậu biết rõ: rằng cậu chọn cô không phải vì cô nghe được cậu, mà vì cậu muốn nghe cô.” Ông im lặng, rồi nói thêm bằng giọng gần với hơi thở hơn: “Hãy nói với cô ấy, hôm nay khi gặp cô ấy, trước mọi điều khác. Không phải trong một lá thư, không phải trong một giai điệu. Bằng giọng của cậu.”
“Còn ông?”
“Tôi đã hoàn tất.” Ông đưa cho anh cây gậy đen. Adrian ngần ngại, rồi nhận lấy và cảm thấy sức nặng kỳ lạ của nó cùng hơi ấm của tay cầm bằng đồng. “Tôi không cần nó nữa. Cậu cũng không cần nó nữa, nhưng nó sẽ nhắc cậu nhớ.”
Rồi ông bước đến cửa sổ. Khi ánh sáng đi qua thân thể ông, ông thì thầm bằng một giọng không đến từ cổ họng, mà từ một nơi rất cũ: “Khi cậu nghe thấy tiếng hát, đừng sợ. Nó thuộc về cậu.” Và ông tan vào tia nắng, như một câu nói tan trong ký ức của người đã nói nó cho trọn.
Adrian ở lại một mình, cây gậy trong tay, với một ô cửa mở và một căn phòng trắng có chiếc dương cầm đen. Anh tháo bộ xử lý khỏi đầu để chắc chắn. Anh đứng trong sự tĩnh lặng hoàn toàn mà anh biết: sự tĩnh lặng của đôi tai không nghe thấy gì. Vậy mà anh vẫn nghe.
Đó là một người phụ nữ hát từ rất xa, ở một nơi không giống căn phòng này và buổi sáng này. Một giai điệu chậm rãi và ấm áp, dâng lên như hơi nước bốc từ ổ bánh mì. Nó không vào qua tai anh và không chạy qua thiết bị, nó dâng lên từ lồng ngực anh, từ chỗ mà Lúcia đã đặt tay vào đêm tân hôn. Anh nhận ra nó ngay: bài hát của dòng sông.
Anh đội lại bộ xử lý mà không biết vì sao, rồi chạy xuống cầu thang, nhanh hơn thói quen của anh. Ở cánh cửa xanh, Ella đứng trong chiếc áo khoác xanh lá và đôi tất vàng, một tay cầm con gấu, tay kia xách chiếc cặp da của anh.
“Còn ba mươi lăm phút nữa tàu chạy,” cô bé nói bình thản. “Mẹ xuống ở sân ga số 3.”
“Sao con biết?”
“Vì đó là Maman.”
Chương 23: Phong bì từ Lisbon
Leila thức dậy vào sáng ngày 27 tháng 10 năm 2032 với hơi ấm trong bàn tay phải. Cô đã không ngủ với nắm tay siết chặt, nhưng khi cô mở các ngón tay, viên đá xám với đường vân trắng nằm trong đó, viên đá từ mùa đông cô mở tấm thiệp cưới đã lạnh như một hòn sỏi của một dòng sông chết. Giờ nó đập trên lòng bàn tay cô như một trái tim nhỏ làm việc trở lại sau một thời gian dài ngừng nghỉ.
Cô ngồi dậy trên giường và nhìn nó suốt cả một phút. Rồi cô nói thành tiếng với không ai: “Được rồi. Tôi hiểu.”
Cô ba mươi tám tuổi. Căn hộ của cô trên phố Steglitzer đã đổi khác: những bức tường đầy kệ sách, trên chiếc bàn gỗ lớn là những bản phác thảo bằng bút màu, và trên kệ cao nhất có hai cuốn sách bìa nâu, hai cuốn tiểu thuyết xuất bản bằng tiếng Đức sau năm năm viết vào mỗi buổi sáng, và đã gặt hái một thành công lặng lẽ không hề đụng đến thói quen dậy lúc sáu giờ của cô. Ba tháng nay cô viết câu đầu tiên của cuốn tiểu thuyết thứ ba mà không đi xa hơn được: Bảy phút sau mười một giờ đêm…
Cô xuống hành lang để lấy báo, mở hòm thư sắt và chỉ thấy một chiếc phong bì duy nhất: màu trắng, dày, dán tem Bồ Đào Nha cũ và đóng dấu Lisbon ngày 26 tháng 10 năm 2032, tức là hôm qua. Địa chỉ của cô được viết bằng chính nét chữ của cô, bằng mực xanh, nhưng cô đã không viết nó.
Cô đứng chân trần trên nền gạch lạnh trong hành lang và mở nó ra. Bên trong có hai tờ giấy. Tờ thứ nhất là lá thư của chính cô: lá thư cô đã viết sáu năm trước trên sân ga ở Hannover và nhét vào giữa những trang cuốn sách chưa đọc của mình, với từng nét gạch xóa và từng vết mực, đề ngày 28 tháng 10 năm 2026. Cô từng tin nó đã biến mất. Tờ thứ hai được viết bằng bút chì mảnh, với nét chữ không còn run:
“Leila,
lá thư của em đến trong tuần này, do một ông lão mặc áo khoác đen không nói chuyện mang tới. Từ đó đến nay, anh đọc nó mỗi ngày. Anh biết mình đến muộn sáu năm, và anh biết một lời xin lỗi không đem lại điều gì.
Nhưng hôm nay cũng là ngày giỗ của Lúcia. Và anh đã hứa với cô ấy là sẽ không trải qua ngày này một mình.
Đến đi. Cô ấy hỏi thăm em.
A.”
Cô ấy. Leila đọc chữ ấy ba lần. Và bên dưới lá thư, được dán bằng một dải băng keo như một ý nghĩ đến muộn, là một tấm vé vàng đục lỗ: Hành khách: Leila. Từ: ga chính Berlin. Đến: Lisbon. Khởi hành: 10:07. Cô nhìn đồng hồ trên tường hành lang. Tám giờ bốn phút.
Đoàn tàu đang chờ ở sân ga số 3, và không bảng điện tử nào ghi tên nó: những toa gỗ màu mật ong cháy, con số 000 ở đầu tàu, hơi nước không mang chút ấm áp bốc lên từ bên dưới. Trên chiếc ghế kim loại trước cửa toa đầu tiên là một ông lão mặc áo khoác đen rộng hơn người hai cỡ, đang đọc một tờ báo không bao giờ hết.
“Tôi tưởng cô sẽ không đến muộn.”
“Tôi không muộn. Tàu chạy lúc mười giờ.”
“Tàu không quyết định thời gian của nó.” Ông gấp tờ báo lại bằng bàn tay mệt mỏi. “Thời gian quyết định chuyến tàu.”
Gương mặt ông quen thuộc mà cô không giải thích nổi: những nếp nhăn quanh mắt như vẽ bằng bút chì, và nụ cười của người đã dành cả đời mình để mang những gì không thuộc về mình. “Ông là H.”
“Tên tôi chỉ cần một chữ cái.” Ông chỉ vào cửa tàu. “Lên đi. Tôi không thích giải thích trên sân ga.”
Cô đến Santa Apolónia vào khoảng trưa. Bên một cây cột trên sân ga là một bé gái bảy tuổi trong chiếc áo khoác xanh lá và đôi tất vàng, một con gấu nâu rách tai trong tay, đang nhìn vào những gương mặt người xuống tàu bằng ánh mắt của kẻ biết hình dạng của điều mình tìm. Em chậm rãi bước lại, dừng trước mặt cô và đưa con gấu ra như để giới thiệu một người bạn cũ.
“Con đã nói với Papa là mẹ sẽ đến bằng chuyến tàu có một người phụ nữ cầm hai tờ giấy.”
Leila cúi xuống cho đến khi mặt cô ngang với gương mặt đứa trẻ: lúm đồng tiền bên má trái, đôi mắt bình thản, vệt bùn nhỏ trên giày. “Vậy cô có phải là người đó không?”
“Mẹ chính là người đó.” Ella mỉm cười. “Và vết sẹo vẫn ở đó.”
Phía sau em, bên cây cột, Leila thấy Adrian. Anh bốn mươi bốn tuổi, thái dương đã bạc, trong tai phải là một thiết bị nhỏ màu da, và trong tay là một cây gậy đen có tay cầm bằng đồng mà anh không chống lên.
“Anh không còn nghe được tất cả,” anh nói khi cô đứng trước mặt anh. “Nhưng anh nghe thấy em.”
Anh nhìn vào miệng cô như buổi tối đầu tiên, rồi bằng một cử động chậm rãi, can đảm, anh nâng ánh mắt lên mắt cô và hé môi. Anh đã quyết định nói điều đó trước mọi điều khác. Leila thấy những con chữ đang tụ lại trên môi anh như nước trước khi tràn.
“Leila, anh…”
Ella bỗng nắm tay anh và kéo xuống. “Papa. Không phải bây giờ. Maman Lúcia đã nói rằng câu này không được nói trên sân ga.” Em ngước mắt nhìn anh. “Nó được nói ở nơi mà lần đầu nó được viết ra.”
Adrian nhìn đồng hồ. Mười hai giờ năm mươi phút. Và phía trên nhà ga, chuông của một nhà thờ nhỏ ngân ba tiếng. Lần đầu tiên trong đời, Leila nghe thấy điều mà sáu năm trước Adrian đã nghe: tiếng hát của một người phụ nữ từ nơi xa, ấm và chậm như hơi nước bốc lên từ ổ bánh mì, không đến từ một nơi nào, mà từ mọi nơi.
Chương 24: Điều được nói dưới chân cây cầu
Trên đường đi, không ai nói gì. Họ đi trên chiếc tàu điện vàng đang nhọc nhằn leo những ngọn đồi hẹp, rồi xuống bờ sông Tejo. Mặt trời đứng cao trên mặt nước, không khí mặn và ấm bất thường với một ngày tháng Mười, và phía trên là cây cầu đỏ khổng lồ với những sợi cáp thép, bên dưới là tiếng xe cộ ầm ầm và chuyến tàu ở tầng dưới chạy qua như một nhịp mạch xa xăm.
Ở tận cùng của lối đi lát đá, nơi nhựa đường chấm dứt và một lan can sắt thấp nhìn ra mặt nước, Adrian dừng lại. “Ở đây.”
Ở đó chẳng có gì: một sợi dây thừng gỉ buộc vào một cọc, vài mẩu thuốc lá trên đất, một chiếc ghế nhựa bị bỏ quên. Nhưng Adrian đứng trước nó như người ta đứng trước một ngôi mộ không có bia.
“Người ta kể với anh rằng cô ấy ngồi trên taxi, trên đường ra sân bay, thì bỗng nhờ tài xế dừng lại. Cô ấy xuống xe, đi đến tận đây và nhìn mặt nước. Và lúc một giờ bảy phút, cô ấy ngồi xuống tảng đá này, nhắm mắt và không bao giờ đứng dậy nữa.”
“Trái tim sao?”
“Người ta bảo anh rằng tim cô ấy có khiếm khuyết từ khi sinh ra và không ai biết.” Anh mỉm cười một nụ cười mong manh, đau đớn. “Nhưng cô ấy biết. Giờ anh chắc chắn rằng cô ấy đã biết.”
Ella đặt con gấu lên lan can sắt. “Bây giờ là một giờ kém mười. Chúng ta còn mười lăm phút trước khi chị ấy đến.”
“Ai?” Leila hỏi.
“Chị ấy.”
Ba người ngồi xuống tảng đá. Đó là lần chờ đợi không sợ hãi đầu tiên mà Leila từng trải qua. Cô nhìn dòng sông và nghĩ đến một bờ sông khác, ở một đất nước khác, một dòng sông nhỏ nông mà ngoài họ ra không ai gọi là sông.
Adrian bỗng nói mà không nhìn cô: “Lần đầu em đến nhà anh, em thấy những bức tường đầy gương mặt em. Em tưởng Lúcia vẽ chúng để chọc tức em. Nhưng chị ấy không vẽ vết sẹo, vì chị ấy không biết anh yêu nó đến mức nào.”
“Anh yêu vết sẹo sao?”
“Anh yêu việc nó là một lỗi trong bức vẽ.” Cuối cùng anh quay sang cô. “Em là người duy nhất trong đời anh mà gương mặt trở nên trọn vẹn nhờ chính khiếm khuyết của nó.”
Trong câu nói ấy không có vần thơ cũng không có tu từ, nhưng nó có điều mà những câu nói trau chuốt không cần: người nói ra nó không cố làm vừa lòng ai.
Từ dòng sông thổi lên một cơn gió ấm mang theo mùi quen thuộc: xà phòng trẻ em, bánh mì, giấy thấm mưa, và một điều còn nhẹ hơn nữa không có tên, mùi của một ngôi nhà mà người ta yêu. Mọi tiếng ồn chấm dứt. Không xe, không tàu, không sóng. Chỉ có hơi thở của ba người trong một sự tĩnh lặng vô biên. Và rồi Leila thấy người phụ nữ ấy.
Chị ngồi trên tảng đá đối diện, cách hai sải tay, trong chiếc váy trắng thêu xanh, mái tóc nâu ngắn còn ẩm. Chị không phải một bóng ma theo nghĩa người ta vẫn biết: không có gì trong suốt, không có ánh sáng. Chị hiện diện với một thân thể trọn vẹn, chị chớp mắt, chị thở, và chị mỉm cười với nụ cười của người đã chờ rất lâu mà không mệt mỏi.
“Hai người đến rồi,” Lúcia nói bằng tiếng Pháp, rồi nói thêm bằng thứ tiếng Ả Rập ấp úng: “Chào mừng.”
Adrian từ từ đứng dậy, đôi tay run rẩy. Anh không bước đến gần chị, như người sợ rằng chị sẽ tan biến nếu anh lại gần. “Anh chưa bao giờ nói với em.”
“Em biết. Nhưng trước khi anh nói, để em cho anh thấy một điều.” Chị quay sang Leila và chỉ cô bằng một cử chỉ. “Đây là người phụ nữ mà anh đã thì thầm tên suốt bốn năm. Và em vẫn yêu anh trong khi anh thì thầm.”
Leila đứng dậy, đầu gối khuỵu xuống, và bước đến trước Lúcia rồi dừng lại. “Tôi muốn cảm ơn chị,” cô nói bằng tiếng Anh, vì tất cả ngôn ngữ của cô đã bỏ rơi cô. “Vì tờ giấy, vì lời mời.”
“Vì điều được giao phó,” Lúcia đáp bằng tiếng Ả Rập. Chị nắm lấy bàn tay Leila trong hai tay mình, và chúng ấm như những thực tại. Hai người phụ nữ nhìn nhau bằng ánh mắt của hai người đã yêu cùng một người đàn ông mà chưa bao giờ tranh giành vì anh.
“Bây giờ,” Lúcia nói. “Anh ấy phải nói.”
Leila lùi một bước và nhường chỗ cho anh. Adrian đứng một mình trước Lúcia, sau lưng anh là Ella với con gấu, sau họ là Leila, dòng sông và cây cầu đỏ không rung động. Anh ngẩng mắt, và lần đầu tiên trong sáu năm, anh không đọc môi chị. Anh nhìn vào mắt chị và nói bằng giọng trầm hơn của mình:
“Cảm ơn em.”
Anh không nói gì thêm. Nhưng từ ấy đến từ anh trọn vẹn, cùng tất cả những gì chứa trong nó: Cảm ơn em, vì em đã viết “chào buổi sáng” cho anh trên giấy gói bánh mì. Cảm ơn em, vì em đã vẽ những gì anh không nghe thấy. Cảm ơn em, vì em đã đưa anh đến bác sĩ khi anh chống cự, và vì em đã ở lại khi em biết, và vì em đã gửi lời mời cho một người phụ nữ mà anh đã yêu trước em mà không đòi hỏi một cái giá nào. Cảm ơn em, vì em đã để bốn năm là đủ.
Lúcia hơi nghiêng người và đặt tay lên ngực anh, ở chỗ chị đã đặt vào đêm tân hôn. “Em đã chờ câu ấy. Và nó là câu cuối cùng.”
Chị mỉm cười lần cuối và ôm Ella một lát, thì thầm gì đó vào tai em mà không ai nghe được. Khi chị ngẩng mặt lên, hơi ấm trong không khí bắt đầu tan đi như hơi nước bốc từ một tách trà khi người ta đặt nó xuống bàn. “Giờ em xin rời các anh chị. Em không còn gì phải giữ nữa.”
Và chị bước về phía mặt nước. Chị không chìm xuống. Chị đi trên mặt sông, như người ta đi trên một cây cầu không ai thấy, giữa ánh phản chiếu của mặt trời và màu xanh, và theo mỗi bước, màu chiếc váy của chị nhạt dần cho đến khi nó hòa làm một với nước. Trước khi chị tan hẳn, chị quay lại một lần duy nhất và giơ tay chào nhẹ, bàn tay của một người phụ nữ đang đi làm một việc hằng ngày đơn giản chẳng liên quan gì đến cái chết.
Rồi tiếng ồn quay lại: một tiếng còi xe, tiếng còi tàu phía trên, những con sóng vỗ vào đá.
Họ đứng yên một lúc lâu không xác định, im lặng. Leila là người cử động đầu tiên. “Chị ấy đã nói gì với Ella?”
“Maman nói,” Ella thì thầm bằng tiếng Pháp, không quay lại, “rằng câu thứ hai không phải của chị ấy. Câu mà Papa đã chuẩn bị cho mẹ. Nó sẽ không được nói trên cây cầu. Nó sẽ được nói ở nơi mà lần đầu nó được viết ra.”
“Ở đâu?”
Ella giơ ngón tay út chỉ về phía dòng sông. Trên mặt nước, nơi Lúcia vừa đi, xuất hiện một chiếc phong bì trắng trôi theo dòng, không chìm và không bị cuốn đi, từ từ xoay quanh chính nó và tiến gần bờ, cho đến khi nằm lại trên mép đá dưới chân Leila. Cô cúi xuống và nhặt nó lên. Nó hoàn toàn khô. Và trên đó, bằng mực xanh, với nét chữ của chính cô, cũ hơn và bình thản hơn:
“Gửi Leila đã không gửi đi. Hãy mở nó lúc một giờ bảy phút.”
Cô nhìn đồng hồ. Một giờ sáu phút năm mươi bốn giây.
Chương 25: Điều được viết trong sáu phút
Leila ngồi trên tảng đá, chiếc phong bì trắng trong tay, và còn phải chờ một phút nữa. Không ai nói. Ella nhìn mặt nước, Adrian đứng sau cô, tay đặt trên vai cô, và phía trên, tàu chạy qua cây cầu chậm rãi, khiến tảng đá dưới chân họ khẽ rung.
Khi đồng hồ chỉ một giờ bảy phút, cô mở phong bì. Bên trong là một tờ giấy trắng duy nhất. Rồi những con chữ nổi lên từ đáy nó, từng dòng một, bằng mực xanh mảnh, bằng nét chữ là của cô mà lại bình thản hơn:
“Gửi Leila đã gửi đi, từ Leila đã không làm thế.
Đừng hoảng. Chị không phải bóng ma và không phải bệnh tật. Chị là em trong dòng thời gian mà em không viết lá thư.
Có hai dòng thời gian, và không ai giải thích điều đó cho người đang sống trong dòng thứ nhất. Ở dòng này, em đã nói ở Geneva điều em phải nói, và bắt đầu viết. Ở dòng kia, nơi chị đến từ đó, em đã không nói. Chị vẫn là phiên dịch viên, mang lời của người khác, và giọng của chị chờ đợi. Chị chưa bao giờ ốm. Chị chỉ im lặng, và hóa ra sự im lặng kéo dài làm kiệt sức cơ thể như một căn bệnh. Vì thế các em đã thấy chị nằm trên một chiếc giường trong một căn phòng không cửa sổ.
Adrian đã đến với cây gậy của anh ấy và cảnh báo các em là Adrian của dòng thời gian của chị. Chị không nói được, nên anh ấy nói thay chị rồi tan biến. Và khi anh ấy tan biến, cánh cửa mở ra cho chị.
Giờ chị đang ở bên bờ một con sông ở Aleppo, nơi mẹ chúng ta đã hát. Chị không thể một mình quay về. Sự trở về chỉ có một điều kiện: người đã gửi phải đến để đón người đã không gửi. Không phải để lấy đi gì của chị ấy, mà để nói với chị ấy rằng chị không đơn độc.
Vài giờ nữa mặt trời sẽ lặn ở Aleppo. Nếu em không đến trước hoàng hôn, chị sẽ ở lại đó, và câu chuyện sẽ thiếu mất một nửa của nó.
Và đừng sợ đoàn tàu. Lần này nó biết đường.
Và hãy hỏi Ella một điều duy nhất: Tên thứ hai của con là gì?”
Lá thư kết thúc, và mực bắt đầu khô và phai đi như sương, chỉ còn dòng cuối cùng ở lại trên giấy.
Adrian lên tiếng trước, và trong giọng anh có điều gì như lời xin lỗi. “Đó là anh. Người Tóc Bạc. Người mà anh không muốn tin là chính mình.”
“Ông ấy không phải anh.” Leila ngẩng mắt lên. “Ông ấy là anh đã không nói. Và người đang chờ bên bờ sông là em đã không nói. Chúng ta không phải là chúng ta, mà là điều chúng ta lẽ ra đã trở thành.”
“Vậy cô ấy vẫn còn sao?”
“Ông ấy đã biến mất. Còn cô ấy đang chờ điều mà ông ấy đã không chờ.”
Cô lấy viên đá ra khỏi túi. Lần này nó ấm, không nóng, và đập theo nhịp chậm, quen thuộc. “Em không xin anh chị đi cùng. Đây là việc em phải làm một mình.”
“Không,” Adrian nói nhanh. “Anh đi với em.”
“Con cũng đi,” Ella nói. Cô bé nhìn cả hai, hai gương mặt không chấp nhận điều phản bác, và trong cả hai, cô bé đọc thấy điều mà người ta dễ gọi tên mà lại hiếm khi làm: ở lại. “Được rồi. Ba chúng ta.”
Ella không nhúc nhích khỏi chỗ. Em vẫn nhìn dòng sông, con gấu trong vòng tay, và trên mặt em có điều gì như sự do dự. Leila quỳ bên em trên tảng đá. “Mẹ hỏi con một điều được không?”
“Con biết câu hỏi.”
Em cúi đầu, rồi nói bằng tiếng Pháp, chậm rãi như người đọc từ một cuốn sổ cũ: “Con ở trong một nhà nuôi trẻ trước khi Papa tìm thấy con. Người ta tìm thấy con ở một nhà ga. Trong túi chiếc áo khoác xanh lá của con có một tờ giấy gấp, trên đó có một chữ bằng mực xanh.”
“Chữ gì?”
Em ngẩng mặt lên. Trong mắt em không có sợ hãi hay buồn bã, mà là sự bình thản của người biết mình sẽ nói gì trước khi nói. “Nour.”
Viên đá rơi khỏi tay Leila. Cô không nhận ra nó đập xuống nền đá và lăn đến mép nước. Cô nghe một điều khác: một giọng nói dâng lên trong cô, giọng của một người mẹ đang nhào bột trong một gian bếp cũ và hát cho nước nghe để nó chảy chậm lại.
“Nour…” cô thì thầm. “Tên của mẹ con.”
“Con biết,” Ella nói. “Con luôn biết rằng cái tên không chỉ thuộc về mình con.” Em nắm các ngón tay Leila trong bàn tay nhỏ của mình. “Con không phải cháu của bà, Maman, và cũng không phải con gái của mẹ theo nghĩa người ta vẫn biết. Con chính là Nour, con đã đến hai lần. Một lần, để học tình yêu từ các người. Và một lần…”
Trước khi em nói xong, phía sau họ vang lên một tiếng còi dài, dài hơn và dịu dàng hơn tiếng còi của những nhà ga, đến từ sâu hơn cả tai. Ba người quay lại. Trên nền đá ở tận cùng bờ sông, nơi không có đường ray và không có nhà ga, đoàn tàu gỗ cũ đang đứng đó, với những toa màu mật ong và con số 000 ở đầu tàu. Và trên ngưỡng toa đầu là một ông lão mặc áo khoác đen rộng hơn người hai cỡ, một tờ báo gấp nằm dưới nách. Ông giơ tay về phía họ, không phải để chào và cũng không phải để đe dọa, mà như người nói với sự kiên nhẫn đã luyện từ lâu: Đến lúc rồi.
Chương 26: Điều người canh gác biết
Trong toa đầu tiên không có ai ngoài họ. Leila ngồi bên cửa sổ, Ella trong lòng, còn Adrian ngồi đối diện cô, cây gậy đen giữa hai đầu gối. Ông lão đứng trong lối đi và cầm tờ báo gấp lại của mình, và người ta thấy ông cân nhắc từng câu trước khi nói. Đoàn tàu lướt ra khỏi sân ga Lisbon không một cú xóc, và thành phố biến mất sau tấm kính trong làn sương trắng mỏng.
“Tôi sẽ nói điều cần phải nói, và tôi chỉ nói một lần, vì tôi không chịu nổi việc phải nói hai lần.” Ông bỏ chiếc mũ len xuống và đặt lên đầu gối. Tóc ông ngắn và trắng, và gương mặt mà Leila từng tưởng không tuổi giờ lộ ra những đường nét thật của nó: của một người đàn ông bảy mươi. “Tôi tên là Hanna Haddad. Tôi là anh trai của Yusuf. Chúng tôi thừa kế từ cha một xưởng thợ ở khu Jdeideh; tôi làm cửa và cửa sổ, em tôi làm đàn oud. Và tôi luôn nói với nó: đàn oud không làm no bụng ai.”
Ông mỉm cười một nụ cười ngắn, không niềm vui. “Khi một ngày tháng Chín nó nói với tôi rằng nó đã thấy cái kết của mình trong nước và sẽ đưa Nour và Leila đi thật xa, tôi đã nói với nó một điều mà tôi chưa bao giờ tha thứ cho mình. Tôi nói: Mày là đồ hèn. Mày đuổi vợ con mày đi vì mày không chịu nổi cảnh thấy họ khóc. Rồi tôi quay lưng và bước ra ngoài. Tôi không từ biệt nó ở nhà ga.”
“Và ông chưa bao giờ xin lỗi sao?” Leila hỏi khẽ.
“Tôi không tìm được thời gian. Và khi tôi tìm được, thì thời gian đã đổi nghĩa.”
Ông giải thích về đoàn tàu cho họ, như một người thợ giải thích điều gì đó cho học trò. Ông nói đoàn tàu không phải một phương tiện, mà là một chiếc bình chứa. Nó gom lại những điều lẽ ra phải được nói giữa hai con người mà không được nói, và cất giữ chúng như gỗ tốt: tránh xa độ ẩm, chờ lúc cần dùng. Và nó không vận hành nếu thiếu người canh gác, vì những câu nói được gom lại cần có người biết ý nghĩa của chúng.
“Khi Yusuf thấy cái kết của mình trong nước, nó cũng thấy đoàn tàu. Đó là một đoàn tàu không người canh gác, nơi những câu nói chất đống và trở nên nặng nề, và nếu không có ai chuyển chúng đến nơi, nó sẽ trở thành điều các vị đã thấy: một tấm gương và một hành khách thứ tư sống nhờ những gì chưa được nói ra. Vậy nên Yusuf đề nghị một giao ước: nó sẽ là người canh gác, và cái kết của nó sẽ được hoãn lại đến đêm nó thấy con gái mình và Adrian bên nhau.”
“Và vì sao lại là Adrian?” Adrian hỏi.
“Vì những câu nói được gom lại chỉ thuộc về người biết lắng nghe. Và cậu là người duy nhất nghe thấy tiếng cười của cô ấy khi cô ấy còn chối bỏ nó.”
Leila hỏi về mực. Đó là câu hỏi cổ nhất trong đầu cô, từ mẩu giấy đầu tiên trong túi Adrian: làm sao mực xanh lại viết bằng tay cô, bằng tay Adrian, bằng tay Yusuf, Hanna và Lúcia, tất cả đều bằng cùng một nét chữ mảnh? Lần đầu tiên Hanna bật cười. “Đó là điều duy nhất chưa ai từng hỏi. Cô nghĩ đoàn tàu có cây bút sao?” Ông rút từ túi áo khoác ra một cây bút máy xanh nhỏ và đưa cho cô. “Ai cũng viết bằng nét chữ của mình mà không biết. Cô đã viết tấm vé đầu tiên vào đêm đầu tiên, khi cô ngồi xuống chiếc ghế và tự nhủ: Mình không muốn bất cứ điều gì chuyển động. Đó là câu chưa được nói, và mực đã viết nó. Còn Adrian viết cho cô khi anh hỏi: Giọng cô nghe thế nào khi cô không phiên dịch?”
“Nghĩa là chính chúng tôi đã viết tất cả?”
“Các vị viết, còn tôi là người đưa thư.” Ông nhún vai. “Đó là sự thật mà con người không thích: số phận không viết. Nó chỉ chuyển giao.”
Đoàn tàu chạy thêm một giờ nữa mà không có cảnh vật. Ánh sáng sau cửa sổ chuyển từ trắng sang vàng rồi sang màu quế. Trong lòng Leila, Ella nặng đi trong giấc ngủ, và con gấu tuột khỏi tay em, Adrian bắt lấy nó trước khi nó rơi.
Khi ánh sáng bắt đầu ngả đỏ, Hanna nói lần cuối, bằng giọng nhỏ hơn. “Điều tôi phải nói bây giờ là điều khó nhất. Tấm vé khứ hồi đưa Leila lớn tuổi trở về, nhưng cô ấy cần một người canh gác mới để thế chỗ tôi. Đó là quy tắc: không có đoàn tàu nào thiếu người canh gác, và không có người canh gác nào không phải trả giá.”
“Và cái giá là gì?” Adrian hỏi.
“Ở lại giữa hai bờ. Không chết cũng không sống. Thấy tất cả mà không chạm vào ai.”
Một sự im lặng nặng nề. Rồi Hanna cởi chiếc áo khoác đen lớn, đặt lên đầu gối và để lộ thứ bên dưới: một chiếc tạp dề thợ cũ màu gỗ óc chó, mang mùi mạt cưa và quế, với một dòng chữ thêu bằng chỉ xanh nhạt: Yusuf. “Đó là tạp dề của nó. Tôi lấy nó ra khỏi xưởng trước khi xưởng cháy, và mặc nó hai mươi ba năm dưới lớp áo khoác. Tôi không biết vì sao.”
Ông rút từ túi trong của chiếc tạp dề một tấm vé vàng có đục lỗ. Trên đó không có tên Yusuf, Leila hay Lúcia. Bằng mực xanh, với nét chữ run rẩy như của một ông già ở cuối đời, có viết: “Hành khách: Hanna Haddad. Điểm đến: Nơi người ta cởi bỏ chiếc áo khoác. Giờ đến: hôm nay.”
“Ông muốn ở lại,” Leila nói.
“Trong số các vị, tôi là người duy nhất không ai chờ đợi.” Ông mỉm cười, và trong nụ cười ấy là sự dịu dàng của một người mệt mỏi vì chờ được tha thứ. “Và tôi là người đã không nói. Hãy để tôi nói bằng cách duy nhất tôi biết.”
Trước khi ai kịp đáp, đoàn tàu dừng lại. Không còi, không chấn động. Chỉ một sự tĩnh lặng đột ngột, như điều đi trước cơn mưa. Và qua cửa sổ, Leila thấy điều cô không ngờ: một bờ sông nông, mặt nước lấp lánh trong ánh chiều màu đồng, và bên mép nước là một người phụ nữ ngồi quay lưng về phía họ, trong chiếc áo khoác xanh thẫm và chiếc khăn xám. Chị giơ tay mà không quay lại và chỉ về phía mặt nước. Và nước rút đi.
Chương 27: Bờ sông Quwaiq
Nước rút đi như một hơi thở dài bị giữ lại trong lồng ngực. Bốn người đứng trên bờ bùn, trước mặt họ là dòng sông nhỏ mà ngoài gia đình này ra không ai gọi là sông, với sỏi xám và ánh đồng lấp lánh trong buổi chiều Aleppo. Trong lòng sông lộ ra, nằm dài trong bùn như một con thú đang ngủ, là đoàn tàu cũ với toa duy nhất và những thanh gỗ phồng đen, và ở đầu tàu là ba con số không. Từ bên trong nó dâng lên tiếng hát: giọng khàn của một người đàn ông cất lên khổ thơ đầu, và giọng một người phụ nữ đáp lại từ bờ bên kia, theo một giai điệu mà Leila biết trước khi biết chữ.
Cô thả Ella xuống từ cánh tay, và cô bé đứng bên cô, nắm tay cô. Leila bước về phía người phụ nữ đang ngồi bên mép nước. Người phụ nữ đã đứng dậy trước khi Leila đến gần: áo khoác xanh thẫm, khăn xám, hai lọn tóc bạc ở thái dương trong mái tóc đen. Chị gầy hơn Leila một chút và mệt hơn sáu năm mà chị chưa bao giờ sống, nhưng chị mỉm cười với nụ cười của người cuối cùng đã đến được cửa nhà mình.
“Em đã đến. Và lần này không có gương, không có hành khách.”
Leila không đáp. Cô bước lại gần, cho đến khi chỉ còn một sải tay giữa họ, và cô thấy vết sẹo trên chân mày phải và đôi mắt giống hệt. Và cô thấy điều cô không ngờ: đôi tay của người kia đang run.
“Chị đã sợ em không đến,” người lớn tuổi hơn thì thầm. “Sáu năm chị đếm những gì mình chưa nói, cho đến khi chị không còn biết những câu nói kết thúc ở đâu và chị bắt đầu từ đâu.”
“Em phải nói với chị điều gì?”
“Rằng chị không đơn độc.”
“Chị không đơn độc.”
Leila nói bằng giọng kém chắc chắn của mình, thứ giọng cất lên khi cô không để ý. Đó không phải một câu cô đã phiên dịch cho người khác. Vào khoảnh khắc những lời ấy rời khỏi miệng cô, cô thấy gương mặt người kia đổi khác, như gương mặt một người sau nhiều năm nghe thấy mẹ mình gọi: nó run lên, rồi trở nên trong suốt. Người lớn tuổi hơn mở bàn tay. Trong đó là một viên đá xám nhẵn có đường vân trắng, viên đá mà Lúcia đã trả lại cho dòng nước.
“Chị đã vớt nó từ dưới sông lên,” chị nói. “Đưa tay em đây.”
Leila đưa tay ra. Người kia đặt viên đá của mình bên cạnh viên đá mà người trẻ hơn mang trong túi, và khi chúng chạm vào nhau, trong lòng bàn tay lóe lên một ánh sáng yếu ớt, đang thở. Rồi hai viên đá hòa thành một, xám và nhẵn, và đường vân trắng giờ bao quanh nó thành một chiếc vòng khép kín không đầu không cuối.
“Không ai mang hai viên đá,” người lớn tuổi hơn nói. “Một cho người ném, và một cho người chờ. Và em đã trở thành cả hai.”
“Còn chị?”
“Chị đã hoàn tất điều chị được giao.” Chị mỉm cười. “Đừng hỏi chị bây giờ. Em sẽ biết.”
Phía sau, Leila nghe thấy những bước chân trên sỏi đang lại gần rồi dừng lại. “Leila.”
Cô quay lại. Adrian đã đặt cây gậy đen xuống đất và đứng đó với đôi tay trống, và trên môi anh là chính những con chữ cô đã thấy trên sân ga, trước khi chúng đứt đoạn. Nhưng lần này anh không đọc môi cô. Anh nhìn vào mắt cô.
“Người ta đã dặn anh phải nói nó ở đây. Vì ở đây là nơi lần đầu nó được viết ra, trước khi anh biết em.”
“Nói đi.”
“Anh không chọn em vì em nghe được anh. Và cũng không phải vì em sẽ dịch thế giới cho anh. Anh chọn em vì anh muốn nghe em. Dù anh không còn nghe được gì. Dù những gì còn trong tai anh có tắt đi. Anh muốn ở bên em để lắng nghe, không phải để được em mang.”
Giọng anh không cao lên, nhưng gió dịu đi trong khi anh nói. Trong lồng ngực Leila mở ra một điều đã khép kín từ Strasbourg, từ câu nói đã làm hỏng đêm ấy: Anh đang bảo vệ em. Điều anh vừa nói chính là điều trái ngược của nó.
“Anh đã nói rồi.”
“Anh đã nói rồi.”
Anh mỉm cười, và nụ cười ấy không phải của một người đàn ông chờ một câu trả lời. Đó là nụ cười của người biết rằng mình đã nói điều cần nói.
Nước trong lòng sông chuyển động. Cánh cửa của toa tàu chìm mở ra, và từ trong đó tỏa ra một ánh sáng trắng, bình yên, và trong ánh sáng ấy là một người đàn ông và một người phụ nữ. Người đàn ông chừng năm mươi, trong chiếc áo màu gỗ và một chiếc tạp dề thêu chỉ xanh, không mạt cưa trên vai và không tuổi tác trên mặt. Người phụ nữ xách giỏ bánh mì bên tay, tóc dưới chiếc khăn trắng, và bà bước chậm rãi và ấm áp, như thể đất không phải gánh sức nặng của bà.
Leila nghe mình nói “Cha” trước khi biết là mình đã nói. Yusuf bước từ ngưỡng cửa xuống bùn, và chân ông không lún. Ông đặt tay lên mặt cô và lau đi một giọt nước mắt bằng ngón cái. “Con lớn rồi. Và không giọng nói nào của con từng bị giấu khỏi cha.”
Cô vùi mặt vào vai ông và khóc, như một bé gái chín tuổi khóc trên sân ga. Ông có mùi gỗ óc chó, quế và keo nóng, và tất cả những cây đàn mà cô từng nghe khóc trước khi có ai chạm vào đều trở lại.
Sau ông, Nour bước đến gần. Bà chưa nhìn Leila. Bà nhìn đứa trẻ đang đứng bên mép nước, trong chiếc áo khoác xanh lá, với con gấu rách, và thời gian ngừng lại giữa hai người. “Nour,” người phụ nữ nói dịu dàng bằng tiếng Ả Rập.
“Nó không chỉ thuộc về một mình con,” Ella đáp bằng tiếng Ả Rập, giọng vững vàng. “Mẹ đã cho con cái tên, và con chưa chia sẻ nó với ai.”
“Và con đã nhận nó như một gánh nặng sao?”
“Lúc đầu.”
“Còn bây giờ?”
Ella nhìn Leila, rồi Adrian, rồi người phụ nữ mang cùng một gương mặt trong ba mươi năm của mình. “Như một món quà.”
Nour mỉm cười. Bà quỳ một gối xuống bùn và nắm bàn tay đứa trẻ giữa hai tay mình. “Hãy nhận nó trọn vẹn. Và đừng giữ gìn gì cho mẹ. Mẹ không xin con ở lại một nơi nào. Mẹ xin con ra đi.”
Chương 28: Một lựa chọn thứ hai
Không ai dám đến gần Hanna. Ông đứng bên mép bờ trong chiếc tạp dề gỗ, chiếc áo khoác đen đã cởi, trong tay là tấm vé vàng mà ông chỉ định dùng để ở lại. Yusuf nhìn anh trai mình, và họ im lặng rất lâu, như hai người đàn ông im lặng khi cùng mang một cái tên.
“Anh Hanna.”
“Anh đã không từ biệt em.”
“Em biết.”
“Anh đã nói em là đồ hèn.”
“Và ở một điểm anh nói đúng. Em đã hèn khi tưởng mình có thể gánh một mình tất cả.”
“Và anh đã ghen với em.” Hanna nói một hơi, như ném ra một hòn đá đã nằm trong miệng ông hai mươi ba năm. “Dòng sông nói chuyện với em chứ không nói với anh. Và khi em bảo em nghe thấy cái kết của mình, lẽ ra anh phải nói: Ở lại đi. Thay vào đó anh nói: Hãy giữ lấy đoàn tàu. Anh gọi đó là lòng trung thành, nhưng nó là sự chạy trốn. Anh canh một cánh cửa từ bên ngoài để khỏi phải đi qua nó.”
Mặt nước run lên, một lần, hầu như không thể nhận ra, và không ai đáp. Nhưng Yusuf đặt tay lên vai anh trai, và trên mặt Hanna là điều mà Leila chưa thấy trong suốt những giờ trên tàu: một gương mặt đang tan rã từ bên trong, không phải bằng nước mắt mà bằng sự nhẹ nhõm. “Trong xưởng có một chiếc ghế cho anh,” Yusuf nói. “Em để nguyên như cũ.”
Hanna nhìn tấm vé trong tay, rồi nhìn chiếc áo khoác đen mà ông đã vắt qua cánh tay với sự cẩn trọng của người gấp một lá cờ. Ông đặt nó lên mặt nước. Nó trôi một lát rồi chìm xuống nhẹ nhàng, không để lại dấu vết nào.
“Còn cháu, Leila?” Ông quay sang cô. “Không đoàn tàu nào không có người canh gác. Đó là quy tắc mà bác đã sống cùng.”
“Quy tắc là do các bác đặt ra,” cô nói. “Bác đã nói với chúng cháu trên tàu: Số phận không viết, nó chỉ chuyển giao. Vậy ai nói rằng người canh gác phải bị giam giữ? Đoàn tàu gom những câu chưa được nói vì không ai đã nói hay đã viết chúng. Và cháu là nhà văn. Mỗi câu được nói ra hay được viết ra đều rời khỏi chiếc bình của nó và mất đi sức nặng. Đoàn tàu không còn cần một người bị mắc kẹt giữa hai bờ, mà cần một người biết lắng nghe và viết ra. Và bây giờ cháu lắng nghe, và cháu sẽ viết.”
Hanna im lặng rất lâu. Rồi ông xé tấm vé làm hai nửa gọn gàng, không dấu cháy và không tro, đưa một nửa cho Yusuf và giữ nửa kia trong tay. Và hai anh em cùng bước về phía toa tàu chìm, bằng những bước chậm rãi, hai người đàn ông bước vào một xưởng thợ thân quen. Ở ngưỡng cửa, Nour dừng lại, quay một lần nữa về phía ba người trong buổi chiều màu đồng và nói bằng giọng Ả Rập Aleppo mềm mại của bà: “Con sẽ viết nó, Leila.”
“Viết gì ạ?”
Từ đáy sông, một tờ giấy trắng chậm rãi nổi lên và trôi trên mặt nước đang bắt đầu trở lại. Trên đầu tờ giấy, bằng chữ in mà Leila chưa bao giờ để ý trong đời, có ghi: “Sau chuyến tàu cuối cùng — Tiểu thuyết của Leila Haddad”. Cô cầm nó trong tay. Nó hoàn toàn khô.
“Và trong đó con cũng sẽ viết cho mẹ một cái tên không biết khóc,” Nour mỉm cười nói thêm. Rồi cánh cửa gỗ đóng lại sau lưng bà với tiếng của một ổ khóa cũ cài vào sau hàng chục năm, và nước từ từ dâng lên, phủ kín phần đầu tàu có ba con số không, cho đến khi trong dòng sông chẳng còn gì ngoài sỏi lấp lánh và hình phản chiếu của một bầu trời đỏ.
Chuyến tàu cuối cùng đến không có tiếng còi. Đó không phải đoàn tàu cũ mà họ đã đi suốt đêm, mà là một đoàn tàu nhỏ với hai toa bằng gỗ sáng màu, trượt đến trên một đường ray mà một phút trước còn chưa có, chiếu ánh đèn màu mật ong xuống bờ sông. Nó dừng ở cầu tàu gỗ, và cửa đầu tiên mở ra.
“Một toa đi,” Adrian nói và nhìn chiếc ghế trống. “Còn toa thứ hai?”
“Dành cho người giữ nhỏ bé và người đi cùng em ấy,” Leila lớn tuổi nói. “Chúng tôi không phải những người canh gác bị giam giữ, Adrian. Chúng tôi ra đi. Và ở những ga mà chúng tôi đi qua, các cánh cửa vẫn mở cho người cần một cánh cửa mở. Chúng tôi có một cuộc hẹn sớm ở một nhà ga, sáu năm trước.”
Adrian đặt Ella xuống và quỳ trước em, cho đến khi mặt anh ngang với mặt em. Em ôm con gấu rách tai và nhìn anh như người biết rằng mình sẽ không làm cuộc chia tay nặng nề.
“Đêm nay con sẽ đi ngang qua ba,” cuối cùng anh nói bằng tiếng Pháp, “và ba sẽ không biết đó là con.”
“Ba sẽ biết.” Em mỉm cười nụ cười có một lúm đồng tiền. “Ba lúc nào cũng biết hơi muộn.”
Em thò tay vào tai con gấu, lấy ra chiếc chìa khóa đồng nhỏ có một chữ cái, đặt vào tay anh và khép các ngón tay anh quanh nó. “Cái này dành cho một cánh cửa từ hôm nay sẽ không bao giờ đóng lại. Ba giữ lấy. Không phải để mở khóa, mà để ba nhớ rằng nó đã mở được.”
Anh không đáp được. Anh kéo em vào lòng và nói vào tai em câu mà anh đã viết cho em trước khi biết em: “Đừng sợ khi ba không ở đó. Ba sẽ biết cách tìm con.”
“Ba đã tìm thấy con rồi,” em nói. “Hai lần.”
Anh buông em ra và nhìn sang Leila lớn tuổi, người đang đưa tay cho cô bé, và Ella nắm lấy bằng sự tin cậy của những người biết đường. Trước khi quay đi, người lớn tuổi hơn ghé sát tai Leila trẻ thì thầm, như người trao một bí mật nhỏ: “Chị sẽ không kể cho em điều sẽ xảy ra. Một cuốn sách không được kể trước khi nó được viết. Em sẽ trở về điểm bắt đầu, nhưng không phải về khoảng trống: những gì em đã sống sẽ ở lại trong em như ký ức về một điều chưa xảy ra. Nhưng về một mùa đông, chị nói với em một điều: một sự im lặng sẽ kéo dài, và em sẽ viết ba lần mà không có hồi âm. Đừng làm như chị đã làm. Hãy viết lần thứ tư.”
“Và hồi âm sẽ nói gì?”
“Chị không biết.” Chị bật cười một tiếng ngắn và trong, và đó là tiếng cười của Leila mà người trẻ hơn biết rất rõ. “Đây là lần đầu tiên chị không biết. Và đó là điều đẹp nhất xảy ra với chị.”
Rồi chị cùng Ella bước về phía toa thứ hai, trong chiếc áo khoác xanh là một tờ giấy vàng gấp lại, và phía sau họ, con gấu đung đưa trong tay cô bé đang bước đi bằng những bước nhỏ vững vàng.
Họ ở lại một mình trên cầu tàu. Gió từ sông mang lại mùi đá ướt và hoa nhài, và trên cao là những ngôi sao đầu tiên, những ngôi sao Aleppo mà Leila đã hai mươi ba năm chưa thấy.
“Anh phải nói với em một điều mà có lẽ em không thích,” Adrian nói.
“Nói đi.”
“Anh không lên tàu cùng em.”
Cô không giật mình. Cô từ từ hít vào.
“Vì nếu chúng ta cùng đến nơi,” anh tiếp tục bằng giọng bình tĩnh, nắm cả hai tay cô, “cuộc gặp gỡ sẽ thành định mệnh. Và anh muốn là lựa chọn của em hơn là số phận của em. Anh sẽ bước xuống từ một chuyến tàu khác và hỏi em: Chỗ này có ai ngồi chưa? Và anh sẽ không biết em trả lời gì, dù anh biết.”
“Và nếu em không trả lời?”
“Thì anh vẫn ngồi.” Anh mỉm cười. “Làm kẻ ngốc hai lần cũng chẳng hại gì.”
Leila bật cười, và nước mắt trong mắt cô trong vắt, như được nước sông rửa sạch. Cô nâng tay anh lên môi, hôn chúng và nói bằng giọng kém chắc chắn hơn mà chân thật hơn: “Em sẽ nói: Chỗ này còn trống. Và em sẽ mong anh đừng đến muộn.”
“Anh sẽ không đến muộn.”
Cô bước lên toa đầu tiên. Bên trong chật hơn cô tưởng: một chiếc ghế da duy nhất màu mật ong, một ô cửa sổ nhỏ và một ngọn đèn đồng chiếu sáng một tờ giấy gấp vẫn còn treo trên kim loại của nó. Cô không gỡ nó xuống. Cô ngồi, đặt viên đá lên đầu gối, và trong túi cô là tấm vé vàng cũ, trên đó giờ có hai cái tên bằng mực xanh mảnh: Leila và Adrian. Trên tờ giấy trắng cô đang cầm, phía sau tựa đề, hiện ra những dòng chữ bằng nét viết mà giờ cô biết rõ như nét viết của chính mình:
“Hành khách: Leila. Từ: bờ sông Quwaiq. Đến: bảy phút sau mười một giờ đêm, nhà ga chính Hannover.”
Và bên dưới, bằng chữ nhỏ hơn, do một bàn tay cô không nhận ra rồi nhận ra: “Cùng nhau.”
Đoàn tàu lăn bánh không một chấn động, như mọi chuyện đã bắt đầu. Qua cửa sổ, cô thấy Adrian đứng trên cầu tàu và giơ tay, không phải để từ biệt, mà như lời chào giữa hai người biết rằng sắp gặp lại nhau. Ở phía bên kia bờ, trong ánh sáng mờ của một ngọn đèn, Hanna và em trai ông đã biến mất. Phía sau Adrian, toa thứ hai đang rời đi theo hướng khác, và trong cửa sổ của nó, một bé gái trong chiếc áo khoác xanh lá giơ tay, và bên cạnh em là một người phụ nữ quàng khăn xám.
Rồi bờ sông biến mất. Màu của ô cửa đổi khác, như mi mắt khi giấc ngủ đến gần. Và Leila nhớ rằng cha cô vẫn đếm những giọt nước mỗi khi cô nghe tiếng một dòng sông rì rào. Và lần đầu tiên cô không tự đếm. Cô để ông đếm.
Chương 29: Bảy phút sau mười một giờ
Lúc mười một giờ sáu phút đêm, Leila ngồi trên chiếc ghế kim loại lạnh trên sân ga số 3, cuốn sách đóng kín trong lòng.
Cô không biết mình đã đến đây bằng cách nào. Không có tàu, không có ánh sáng trắng, không có dòng sông. Trong cô chỉ còn những gì ở lại sau một giấc mơ dài: vị nước nhẹ trong miệng, hơi ấm của một bàn tay nhỏ trong tay mình, và một sức nặng trong túi phải. Cô thò tay vào và thấy một viên đá xám nhẵn, đường vân trắng khép thành một chiếc vòng quanh nó, ấm như vừa rời khỏi một lòng bàn tay. Và bên dưới là một tấm vé vàng có mép đục lỗ, trên đó bằng mực xanh mảnh có hai cái tên: Leila và Adrian. Và giữa chúng là một chữ duy nhất bằng nét nhỏ: “Cùng nhau.”
Cô mỉm cười. Cô không sợ và không hỏi gì. Cô gấp tấm vé lại và nhét vào giữa trang sáu và trang bảy cuốn sách của mình, nơi những lá thư ngủ yên chờ ngày được gửi đi. Rồi cô đặt viên đá cạnh mình trên chiếc ghế kim loại lạnh, và nó vẫn ấm.
Một giọng nói tự động thông báo bằng ba thứ tiếng rằng mọi chuyến tàu đều bị hủy cho đến sáng. Không ai than vãn. Mọi người lặng đi, như người ta lặng đi trước một tin báo tử nho nhỏ, rồi những chiếc va-li bắt đầu lăn trên nền nhà, và một nhân viên dọn vệ sinh đẩy chiếc xe vàng của mình giữa những người đang ngủ. Ở góc, máy bán đồ uống rù rù trong thứ ánh sáng xanh ốm yếu. Từ trên cao, cơn bão đập vào kính theo nhịp ba bốn vấp ở phách thứ ba. Trên chiếc ghế bên cạnh là một tờ báo không ngày tháng, gấp lại như thể ai đó vừa để nó ở đó.
“Chỗ bên cạnh có ai ngồi chưa ạ?”
Cô không ngẩng đầu ngay. Cô để câu nói ấy rơi xuống mình, như một bài hát cũ rơi vào một đôi tai biết nó: chậm rãi, không ngạc nhiên, với tất cả sự chắc chắn. Rồi cô nhìn lên. Anh đứng trước mặt cô, trong chiếc áo khoác xám, vai ướt, với một chiếc cặp da cũ, và trong mắt anh có điều mà sáu năm trước chưa có, hoặc sau sáu năm, hoặc trong một đêm mà người ta không thể đếm số năm: không nghi ngờ, không sợ hãi, không sẵn sàng xin lỗi. Anh chỉ là một người đàn ông muốn ngồi xuống cạnh một người phụ nữ.
“Chỗ này còn trống,” cô nói.
Anh ngồi xuống. Cô cảm nhận hơi ấm đi cùng những người xa lạ khi họ không còn là người xa lạ. Anh nhìn vào miệng cô khi cô nói, và anh nói bằng giọng của người không nghe rõ chính mình: “Xin cô thứ lỗi, tai trái tôi gần như không nghe được gì, tai phải thì giữa chốn ồn ào cũng chẳng khá hơn. Tôi xin được nhìn miệng cô một chút. Đó không phải là thất lễ, mà là nhu cầu.”
“Anh đừng xin lỗi. Tôi thích người ta nhìn vào miệng mình khi tôi nói. Đến tận đêm nay tôi mới biết điều đó.”
Anh bật cười, một tiếng cười ngắn và trong, từ đó vang lên một tiếng vọng. “Cho tôi hỏi, giọng cô nghe thế nào khi cô không phiên dịch?”
“Kém chắc chắn hơn.”
“Tôi sẽ thích nó.”
“Anh đang nghe đây còn gì.”
“Không.” Anh lắc đầu. “Bây giờ cô đang nghe chính mình trong lúc quan sát chính mình. Tôi muốn nghe thứ giọng cất lên khi cô không để ý.”
Vào khoảnh khắc ấy, Leila bất giác quay sang viên đá trên chiếc ghế giữa hai người và thấy Adrian cũng đang nhìn nó. Anh đưa tay ra và chạm vào bề mặt nhẵn của nó bằng đầu ngón tay, và cả gương mặt anh đờ ra. Anh nghiêng đầu sang phải và nhắm mắt. “Anh nghe thấy gì?”
“Nước,” anh chậm rãi nói. “Và một người phụ nữ hát bằng một thứ tiếng tôi không biết, vậy mà tôi lại hiểu.”
Cô đặt tay mình lên tay anh trên viên đá, và nó khẽ rung giữa hai bàn tay họ rồi lặng yên.
Trước mặt họ, một bé gái bảy tuổi đi ngang qua, trong chiếc áo khoác xanh lá và đôi tất vàng, một tay kéo lê con gấu nâu rách tai theo sau, tay kia nắm tay một người phụ nữ mặc áo khoác xanh thẫm, quàng khăn xám, trông giống Leila hơn mức được phép. Đứa trẻ dừng lại trước chiếc ghế một thoáng và nhìn Leila và Adrian cùng lúc, rồi nhìn cuốn sách trong lòng Leila. Em mỉm cười nụ cười có một lúm đồng tiền và giơ bàn tay nhỏ chào không tiếng, rồi đi tiếp về phía lối ra, cho đến khi đám đông nuốt lấy em.
“Anh có…” Leila thì thầm.
“Có,” anh nói. “Và anh không muốn hỏi.”
“Em cũng vậy.”
Cơn bão đã bắt đầu lắng, và không ai ngoài họ nhận ra. Một tia chớp vén tấm màn của sân ga trong chốc lát, và Leila thấy trong ô kính ướt bóng hai người: hai khuôn mặt cạnh nhau, giữa chúng là một viên đá ấm, và một khoảng trống không lớn hơn chỗ một cuốn sách mở ra cần có.
Cô mở cuốn sách đã đóng suốt hai tuần. Lần này nó không phải một cuốn sách in. Các trang của nó đều trắng, ngoại trừ trang đầu, trên đó bằng mực xanh có một nhan đề: Sau chuyến tàu cuối cùng.
“Đó là gì vậy?” anh hỏi.
“Một cuốn tiểu thuyết. Tôi chưa viết nó.”
“Và cô muốn viết gì?”
“Điều chưa được nói.”
Anh rút cây bút chì từ túi áo khoác và đưa cho cô. Cô nhận lấy. Và trên trang trắng thứ hai, bằng một bàn tay không run, cô viết câu đầu tiên:
Bảy phút sau mười một giờ đêm, một giọng nói tự động cất lên bằng ba thứ tiếng, thông báo rằng mọi chuyến tàu đều bị hủy cho đến sáng.
Cô dừng lại. Rồi cô ngẩng mắt khỏi trang giấy, hướng về bạn, người đang cầm trang sách này trong tay, và hỏi bằng giọng kém chắc chắn hơn của mình, thứ giọng cất lên khi cô không để ý:
“Còn bạn? Bạn vẫn mang theo mình câu nào mà bạn chưa nói ra?”
Hết
Numan Albarbari
